{"id":225851,"date":"2025-11-07T15:11:16","date_gmt":"2025-11-07T22:11:16","guid":{"rendered":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/?p=225851"},"modified":"2025-11-10T08:45:44","modified_gmt":"2025-11-10T15:45:44","slug":"tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot","title":{"rendered":"Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"\"><strong>Suy T\u01b0 L\u1ea1i V\u1ec1 C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng Qua R\u00f4-ma 9\u201311<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>T\u00e1c gi\u1ea3:<\/strong> H\u1ed3 C\u01a1-Nghi\u1ec7p, H\u1ed9i Th\u00e1nh Redemption Point<br><em>B\u00e0i tham lu\u1eadn tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ea1i H\u1ed9i Th\u1ea3o Th\u1ea7n H\u1ecdc Tin L\u00e0nh V\u1ec1 C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng L\u1ea7n Th\u1ee9 Nh\u1ea5t<\/em><em><br><\/em><em>Midway City, California, ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11 n\u0103m 2025<\/em><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">K\u1ef7 ni\u1ec7m 50 n\u0103m con d\u00e2n Ch\u00faa \u1edf h\u1ea3i ngo\u1ea1i c\u0169ng l\u00e0 d\u1ecbp ch\u00fang ta nh\u00ecn l\u1ea1i nh\u1eefng n\u1ec1n t\u1ea3ng th\u1ea7n h\u1ecdc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng m\u00ecnh. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng ch\u00fang ta d\u00f9ng quan ni\u1ec7m Kinh Th\u00e1nh v\u1ec1 s\u1ef1 \u201cL\u01b0u \u0110\u00e0y v\u00e0 Xu\u1ea5t H\u00e0nh\u201d c\u1ee7a Y-s\u01a1-ra-\u00ean. Tuy quan ni\u1ec7m n\u00e0y r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 k\u1ec3 chuy\u1ec7n v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f2n v\u00e0 s\u1ef1 quan ph\u00f2ng c\u1ee7a Ch\u00faa khi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t t\u1ea3n l\u1ea1c t\u1ea1i H\u1ea3i Ngo\u1ea1i, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 nguy c\u01a1 t\u1ea1o ra b\u1ea3n ch\u1ea5t kh\u00e9p k\u00edn cho h\u1ed9i th\u00e1nh, ch\u1ec9 t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n v\u0103n h\u00f3a. B\u00e0i tham lu\u1eadn n\u00e0y \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t s\u1ef1 chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng d\u1ef1a tr\u00ean t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a S\u1ee9 \u0111\u1ed3 Phao-l\u00f4 trong th\u01b0 R\u00f4-ma \u0111o\u1ea1n 9-11. N\u1ed7i l\u00f2ng c\u1ee7a Phao-l\u00f4 \u0111\u1ea7y th\u00f4ng c\u1ea3m v\u1edbi n\u1ed7i \u0111au c\u1ee7a d\u00e2n Y-s\u01a1-ra-\u00ean; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 s\u1ef1 c\u00f4ng ch\u00ednh b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh nh\u1eefng c\u00e0nh hoang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o g\u1ed1c \u0111\u00e3 gi\u00fap \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng H\u1ed9i Th\u00e1nh Ch\u00faa cho t\u01b0\u01a1ng lai. Qua l\u0103ng k\u00ednh c\u1ee7a Phao-l\u00f4, H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 th\u1ec3 b\u01b0\u1edbc t\u1eeb l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc Si-\u00f4n \u0111\u1ebfn vai tr\u00f2 x\u00e2y d\u1ef1ng An-ti-\u1ed1t: m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i, v\u1eeba tr\u00e2n tr\u1ecdng ngu\u1ed3n d\u00e2n t\u1ed9c, v\u1eeba theo \u0111u\u1ed5i s\u1ee9 m\u1ec7nh cho mu\u00f4n d\u00e2n trong \u0110\u1ea5ng Christ.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>D\u1eabn Nh\u1eadp: N\u0103m H\u00e2n H\u1ec9 T\u1ea1i Ng\u00e3 Ba \u0110\u01b0\u1eddng<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">N\u0103m 2025 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u k\u1ef7 ni\u1ec7m 50 n\u0103m ng\u00e0y di t\u1ea3n, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t N\u0103m H\u00e2n H\u1ec9 m\u1eddi g\u1ecdi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam ly h\u01b0\u01a1ng d\u1eebng l\u1ea1i, t\u01b0\u1edfng nh\u1edb, v\u00e0 t\u00e1i h\u00ecnh dung t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a m\u00ecnh. N\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, h\u01a1n 125,000 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 ph\u1ea3i r\u1eddi b\u1ecf qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng trong b\u1ed1i c\u1ea3nh h\u1ed7n lo\u1ea1n sau ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 4 n\u0103m 1975, theo sau l\u00e0 nh\u1eefng l\u00e0n s\u00f3ng &#8220;thuy\u1ec1n nh\u00e2n&#8221; li\u1ec1u m\u00ecnh tr\u00ean bi\u1ec3n c\u1ea3 \u0111\u1ec3 t\u00ecm t\u1ef1 do.[^1] C\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n chi\u1ebfm m\u1ed9t t\u1ef7 l\u1ec7 cao h\u01a1n h\u1eb3n trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n n\u00e0y: trong khi ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o ch\u1ec9 chi\u1ebfm 7% d\u00e2n s\u1ed1 Vi\u1ec7t Nam, h\u1ecd l\u1ea1i chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 50% trong l\u00e0n s\u00f3ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean.[^2]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Ng\u01b0\u1eddi Tin L\u00e0nh, d\u00f9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng gi\u00e1o (kho\u1ea3ng 1-2% d\u00e2n s\u1ed1 Vi\u1ec7t Nam), c\u0169ng \u0111\u00e3 tham gia v\u00e0o cu\u1ed9c di c\u01b0 n\u00e0y v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3.[^3] Nhi\u1ec1u m\u1ee5c s\u01b0, l\u00e3nh \u0111\u1ea1o gi\u00e1o d\u00e2n Tin L\u00e0nh, v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tho\u00e1t ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c di t\u1ea3n c\u00f9ng v\u1edbi nh\u00e2n vi\u00ean Hoa K\u1ef3 v\u00ec ti\u00ean \u0111o\u00e1n s\u1ef1 \u0111\u00e0n \u00e1p. Nhi\u1ec1u t\u00edn \u0111\u1ed3 Tin L\u00e0nh \u0111\u00e3 ra \u0111i v\u00e0o n\u0103m 1975 ho\u1eb7c r\u1eddi \u0111i sau \u0111\u00f3 v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 &#8216;thuy\u1ec1n nh\u00e2n.&#8217; C\u00e1c ghi nh\u1eadn ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n n\u00eau b\u1eadt vai tr\u00f2 t\u00edch c\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Tin L\u00e0nh trong chuy\u1ebfn \u0111i v\u00e0 t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1i t\u1ecb n\u1ea1n. T\u1ea1i c\u00e1c trung t\u00e2m t\u00e1i \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf Hoa K\u1ef3, vi\u1ec7c th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng, truy\u1ec1n gi\u1ea3ng, v\u00e0 c\u1ee9u tr\u1ee3 th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Tin L\u00e0nh \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh ngay l\u1eadp t\u1ee9c. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb Tr\u1ea1i Fort Chaffee, Arkansas, n\u01a1i c\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 thu\u1ed9c H\u1ed9i Truy\u1ec1n gi\u00e1o Ph\u00fac \u00e2m Li\u00ean hi\u1ec7p (C&amp;MA) Vi\u1ec7t Nam ph\u1ee5c v\u1ee5 v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch tuy\u00ean \u00fay; h\u01a1n 966 ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n \u0111\u00e3 tuy\u00ean x\u01b0ng \u0111\u1ee9c tin n\u01a1i \u0110\u1ea5ng Christ trong v\u00f2ng b\u1ea3y th\u00e1ng, v\u00e0 633 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ecbu ph\u00e9p b\u00e1p-tem qua c\u00e1c bu\u1ed5i gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o, l\u1edbp h\u1ecdc Kinh Th\u00e1nh, v\u00e0 s\u1ef1 ch\u0103m s\u00f3c m\u1ee5c v\u1ee5.[^4]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i v\u00e0 c\u01a1 quan truy\u1ec1n gi\u00e1o Tin L\u00e0nh \u0111\u00e3 nhanh ch\u00f3ng v\u1eadn \u0111\u1ed9ng gi\u00fap \u0111\u1edf. H\u1ed9i Truy\u1ec1n gi\u00e1o Ph\u00fac \u00e2m Li\u00ean hi\u1ec7p (C&amp;MA) \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t Gi\u00e1o h\u1ea1t Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o n\u0103m 1975 \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p m\u1ed9t c\u00e1i d\u00f9 cho nh\u1eefng H\u1ed9i Th\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n. Gi\u00e1o h\u1ea1t \u0111\u00f3 t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m H\u1ed9i Th\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam tr\u00ean to\u00e0n n\u01b0\u1edbc M\u1ef9.[^5] T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, gi\u00e1o h\u1ed9i B\u00e1p-t\u00edt Nam Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ea7u nguy\u1ec7n v\u00e0 tr\u1ee3 gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o n\u0103m 1975. R\u1ed9ng h\u01a1n, c\u00e1c c\u01a1 quan c\u01a1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 trung t\u00e2m c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00e1i \u0111\u1ecbnh c\u01b0: c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u00e3 b\u1ea3o tr\u1ee3 v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh t\u1ecb n\u1ea1n \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, cung c\u1ea5p nh\u00e0 \u1edf, vi\u1ec7c l\u00e0m v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng.[^6] Ng\u00e0y nay, C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n VN chi\u1ebfm h\u01a1n m\u1ed9t ph\u1ea7n ba trong s\u1ed1 3.5 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t s\u1ed1ng ly h\u01b0\u01a1ng tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi.[^7]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Cu\u1ed9c di c\u01b0 n\u00e0y \u0111\u00e3 khai sinh ra nh\u1eefng c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam s\u00f4i n\u1ed5i tr\u00ean kh\u1eafp B\u1eafc M\u1ef9, Ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 \u00dac. C\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n tr\u1edf th\u00e0nh ch\u1ed5 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 nh\u1eefng trung t\u00e2m c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng\u2014nh\u1eefng n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i cu\u1ed9c s\u1ed1ng, b\u1ea3o t\u1ed3n ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a, v\u00e0 truy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u1ee9c tin cho th\u1ebf h\u1ec7 k\u1ebf ti\u1ebfp. Sau khi t\u00e1i \u0111\u1ecbnh c\u01b0, ng\u01b0\u1eddi Tin L\u00e0nh Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi m\u1ed9t t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c. C\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u01b0 nh\u1eefng bu\u1ed5i h\u1ecdc Kinh Th\u00e1nh nh\u1ecf trong c\u00e1c c\u0103n h\u1ed9 v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh ch\u00ednh th\u1ee9c t\u1ea1i c\u00e1c trung t\u00e2m ly h\u01b0\u01a1ng l\u1edbn. Vi\u1ec7c truy\u1ec1n gi\u1ea3ng trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u s\u1ef1 c\u1ea3i \u0111\u1ea1o m\u1edbi trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c Ph\u1eadt gi\u00e1o ho\u1eb7c kh\u00f4ng t\u00f4n gi\u00e1o. Ch\u1ec9 trong m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7, c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp c\u1ea3 tr\u0103m H\u1ed9i Th\u00e1nh tr\u00ean kh\u1eafp B\u1eafc M\u1ef9, Ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 \u00dac.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Khu\u00f4n kh\u1ed5 th\u1ea7n h\u1ecdc ch\u1ee7 \u0111\u1ea1o (the dominant theological framework) \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh s\u1ef1 t\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ch\u00fang ta l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 g\u1ecdi l\u00e0 m\u00f4 th\u1ee9c &#8220;L\u01b0u \u0110\u00e0y v\u00e0 Xu\u1ea5t H\u00e0nh&#8221;: xem n\u0103m 1975 nh\u01b0 m\u1ed9t cu\u1ed9c l\u01b0u \u0111\u00e0y kh\u1ecfi qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1ecb n\u1ea1n nh\u01b0 m\u1ed9t cu\u1ed9c xu\u1ea5t h\u00e0nh qua \u0111\u1ed3ng v\u1eafng (trong Xu\u1ea5t \u00ca-d\u00edp-t\u00f4 K\u00fd), v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c \u0111ang ch\u1edd \u0111\u1ee3i s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u1ed3i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Tuy nhi\u00ean, khi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam b\u01b0\u1edbc v\u00e0o n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 hai, nh\u1eefng r\u1ea1n n\u1ee9t \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong khu\u00f4n kh\u1ed5 n\u00e0y. Th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t\u2014nay \u0111\u00e3 \u1edf \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i 70 v\u00e0 80\u2014v\u1eabn b\u00e1m ch\u1eb7t v\u00e0o th\u00e2n ph\u1eadn ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n v\u00e0 nh\u1eefng gi\u1ea5c m\u01a1 v\u1ec1 ngu\u1ed3n, trong khi th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai, sinh ra t\u1ea1i M\u1ef9, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea3m th\u00f4ng v\u1edbi m\u1ed9t cu\u1ed9c l\u01b0u \u0111\u00e0y m\u00e0 h\u1ecd ch\u01b0a bao gi\u1edd tr\u1ea3i qua. C\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh ph\u1ea3i v\u1eadt l\u1ed9n v\u1edbi \u0111i\u1ec1u m\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o m\u1ee5c v\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 g\u1ed1c \u00c1 g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;cu\u1ed9c xu\u1ea5t h\u00e0nh th\u1ea7m l\u1eb7ng&#8221; (Silent Exodus): m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng lan r\u1ed9ng n\u01a1i c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 li\u00ean h\u1ec7 c\u00e1 nh\u00e2n v\u1edbi t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a cu\u1ed9c l\u01b0u \u0111\u00e0y v\u00e0 th\u01b0\u1eddng c\u1ea3m th\u1ea5y tho\u1ea3i m\u00e1i h\u01a1n trong b\u1ed1i c\u1ea3nh n\u00f3i ti\u1ebfng Anh, l\u1eb7ng l\u1ebd r\u1eddi xa H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a cha m\u1eb9 m\u00ecnh.[^8] M\u00f4 th\u1ee9c &#8220;L\u01b0u \u0110\u00e0y&#8221; t\u1eadp trung v\u00e0o b\u1ea3o t\u1ed3n, d\u00f9 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u00f3 th\u1ec3 v\u00f4 t\u00ecnh t\u1ea1o ra nh\u1eefng r\u00e0o c\u1ea3n v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef khi\u1ebfn H\u1ed9i Th\u00e1nh tr\u1edf n\u00ean kh\u00f4ng th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi ch\u00ednh con c\u00e1i c\u1ee7a m\u00ecnh. M\u00f4 th\u1ee9c L\u01b0u \u0110\u00e0y v\u00e0 Xu\u1ea5t H\u00e0nh, d\u00f9 c\u1ea7n thi\u1ebft trong vi\u1ec7c thu\u1eadt l\u1ea1i s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f2n v\u00e0 s\u1ef1 quan ph\u00f2ng, l\u1ea1i c\u00f3 nguy c\u01a1 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9t b\u1ea3n s\u1eafc h\u01b0\u1edbng n\u1ed9i, t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n v\u0103n h\u00f3a thay v\u00ec tham gia v\u00e0o s\u1ee9 m\u1ea1ng Ch\u00faa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">S\u1ef1 chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng th\u1ea7n h\u1ecdc ban \u0111\u1ea7u sang m\u1ed9t t\u01b0 duy ch\u1ed1ng l\u1ea1i-l\u01b0u-\u0111\u00e0y ph\u1ea7n l\u1edbn nh\u1edd v\u00e0o nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o nh\u01b0 Ti\u1ebfn s\u0129 L\u00ea V\u0129nh Th\u1ea1ch, ng\u01b0\u1eddi d\u00ecu d\u1eaft t\u00f4i t\u1eeb n\u0103m 1998 v\u00e0 sau n\u00e0y l\u00e0 Gi\u00e1o h\u1ea1t tr\u01b0\u1edfng Gi\u00e1o h\u1ea1t Vi\u1ec7t Nam (2012-2020). M\u1ee5c s\u01b0 Th\u1ea1ch nh\u1eadn ra r\u1eb1ng t\u01b0 duy &#8220;L\u01b0u \u0110\u00e0y&#8221; b\u1ea3o t\u1ed3n, v\u1edbi \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng quay tr\u1edf v\u1ec1 ngu\u1ed3n c\u1ed9i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh v\u1ec1 m\u1eb7t thu\u1ed9c linh v\u00e0 cho s\u1ee9 m\u1ea1ng Ch\u00faa cho m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng v\u0129nh vi\u1ec5n. \u00d4ng \u0111\u00e3 t\u00edch c\u1ef1c th\u00fac \u0111\u1ea9y vi\u1ec7c t\u00e1i \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh Diaspora (s\u1ef1 t\u1ea3n l\u1ea1c c\u1ee7a C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Ly h\u01b0\u01a1ng) nh\u01b0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i thi\u00eang li\u00eang cho s\u1ee9 m\u1ea1ng Ch\u00faa\u2014m\u1ed9t s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra th\u1ec3 ch\u1ebf cho c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh nh\u01b0 Midway v\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh Redemption Point \u0111\u1ec3 th\u1eed nghi\u1ec7m v\u1edbi m\u00f4 h\u00ecnh An-ti-\u1ed1t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o gi\u00e1o h\u1ea1t kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i n\u00e0y. M\u1ee5c s\u01b0 \u0110\u1eb7ng Minh Tr\u00ed, khi v\u1eadt l\u1ed9n v\u1edbi nhu c\u1ea7u n\u00f3i ti\u1ebfng Anh t\u1ea1i H\u1ed9i Th\u00e1nh Anaheim c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u00e3 tri\u1ec3n khai An-ti-\u1ed1t th\u00e0nh m\u00f4 h\u00ecnh c\u1ea7n h\u1ecdc cho H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u00f3 th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai t\u1ea1i H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng M\u1ee5c s\u01b0 Truy\u1ec1n \u0110\u1ea1o trong Gi\u00e1o H\u1ea1t v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1eadp k\u1ef7 n\u0103m 2000.[^9] Ngo\u00e0i gi\u00e1o h\u1ea1t, c\u00e1c cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0o t\u1eeb th\u1eadp ni\u00ean 1980 gi\u1eefa c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o nh\u01b0 Ti\u1ebfn s\u0129 H\u1ed3 Xu\u00e2n Ph\u00fa v\u00e0 c\u1ed1 M\u1ee5c s\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed9 \u0111\u00e3 n\u00eau l\u00ean nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c l\u00e2u d\u00e0i trong vi\u1ec7c duy tr\u00ec b\u1ea3n s\u1eafc d\u00e2n t\u1ed9c qua c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7\u2014nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u h\u01a1n l\u00e0 c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c t\u1eadp trung v\u00e0o b\u1ea3o t\u1ed3n. Nh\u1eefng ti\u1ebfng n\u00f3i n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n th\u1ea7n h\u1ecdc v\u00e0 th\u1ec3 ch\u1ebf cho c\u00e1c th\u1eed nghi\u1ec7m th\u1ef1c t\u1ebf sau \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">B\u00e0i tham lu\u1eadn n\u00e0y \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p theo Phao-l\u00f4, \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat ra t\u1eeb s\u00e1ch R\u00f4-ma \u0111o\u1ea1n 9-11. Cu\u1ed9c v\u1eadt l\u1ed9n s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a Phao-l\u00f4 v\u1edbi vi\u1ec7c d\u00e2n Y-s\u01a1-ra-\u00ean t\u1eeb ch\u1ed1i \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si c\u1ee7a h\u1ecd mang l\u1ea1i nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd v\u1edbi kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam. &#8220;N\u1ed7i \u0111au \u0111\u1edbn kh\u00f4ng th\u00f4i&#8221; c\u1ee7a \u00f4ng (R\u00f4-ma 9:2) n\u00e2ng cao n\u1ed7i \u0111au c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1ecb di d\u1eddi, trong khi th\u1ea7n h\u1ecdc tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 s\u1ef1 c\u00f4ng ch\u00ednh b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2n Ngo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o d\u00e2n giao \u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng nh\u00ecn c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh ra b\u00ean ngo\u00e0i. Th\u00f4ng qua Phao-l\u00f4, t\u00f4i ngh\u1ec9 r\u1eb1ng H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n t\u1eeb vi\u1ec7c ti\u1ebfc th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n sang vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng An-ti-\u1ed1t\u2014t\u1eeb m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng t\u1eadp trung v\u00e0o b\u1ea3o t\u1ed3n, mong m\u1ecfi m\u1ed9t qu\u00e1 kh\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ea1i, sang m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i, v\u1eeba tr\u00e2n tr\u1ecdng c\u00e2u chuy\u1ec7n d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1eeba \u0111\u00f3n nh\u1eadn s\u1ef1 k\u00eau g\u1ecdi ph\u1ed5 qu\u00e1t trong \u0110\u1ea5ng Christ.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">H\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1eeb l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u1ebfn th\u1ef1c h\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng. V\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ee5c s\u01b0 c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh Redemption Point Church, m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh M\u1ef9 g\u1ed1c Vi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c khai sinh v\u00e0o n\u0103m 2010 t\u1eeb M\u1ee5c V\u1ee5 Anh ng\u1eef Midway, t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp ch\u1ee9ng ki\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng h\u1ee9a h\u1eb9n v\u00e0 nguy c\u01a1 c\u1ee7a s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i m\u00f4 th\u1ee9c n\u00e0y. C\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i\u2014bao g\u1ed3m m\u1ed9t cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t \u0111au \u0111\u1edbn trong H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u00e0o n\u0103m 2009, m\u1ed9t cu\u1ed9c t\u00e1i-khai-sinh v\u1edbi \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 s\u1ee9 m\u1ea1ng Ch\u00faa v\u00e0o n\u0103m 2010, v\u00e0 s\u1ef1 gia nh\u1eadp b\u1ea5t ng\u1edd c\u1ee7a c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0o H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u00f3i ti\u1ebfng Anh c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i v\u00e0o n\u0103m 2024\u2014cung c\u1ea5p b\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u1ee5 th\u1ec3 r\u1eb1ng vi\u1ec7c chuy\u1ec3n t\u1eeb Si-\u00f4n sang An-ti-\u1ed1t kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00e1t v\u1ecdng th\u1ea7n h\u1ecdc m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ph\u1ea7n I: M\u00f4 Th\u1ee9c L\u01b0u \u0110\u00e0y v\u00e0 Xu\u1ea5t H\u00e0nh: \u0110i\u1ec3m M\u1ea1nh &amp; H\u1ea1n Ch\u1ebf<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>C\u00e1ch C\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c Nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam \u0110\u00e3 \u0110\u1ecbnh H\u00ecnh v\u1ec1 C\u00e2u Chuy\u1ec7n C\u1ee7a M\u00ecnh<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">M\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u th\u1ea7n h\u1ecdc ch\u00ednh th\u1ee9c tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ee5 th\u1ec3 v\u1ec1 &#8220;m\u00f4 th\u1ee9c L\u01b0u \u0110\u00e0y v\u00e0 Xu\u1ea5t H\u00e0nh&#8221; cho C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam v\u1eabn c\u00f2n h\u1ea1n ch\u1ebf, nh\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u1ea5m nhu\u1ea7n trong c\u00e1c di\u1ec5n ng\u00f4n c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng. Nh\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc Janet Hoskins \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t: l\u01b0u \u0111\u00e0y bi\u1ec3u th\u1ecb s\u1ef1 tan v\u1ee1 kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n, s\u1ef1 di d\u1eddi b\u1eaft bu\u1ed9c, v\u00e0 \u0111au kh\u1ed5, trong khi xu\u1ea5t h\u00e0nh g\u1ee3i l\u00ean c\u00e2u chuy\u1ec7n Kinh Th\u00e1nh v\u1ec1 cu\u1ed9c di chuy\u1ec3n h\u00e0ng lo\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u00fd ngh\u0129a th\u1ea7n h\u1ecdc v\u00e0 s\u1ef1 gi\u1ea3i c\u1ee9u thi\u00eang li\u00eang.[^10] Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng c\u1ea3 hai khu\u00f4n kh\u1ed5 n\u00e0y \u0111\u1ec3 th\u1ea5u hi\u1ec3u t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">M\u00f4 th\u1ee9c n\u00e0y ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ean nhi\u1ec1u c\u1ea5p \u0111\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, n\u00f3 cung c\u1ea5p m\u1ed9t <strong>c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f2n v\u00e0 s\u1ef1 quan ph\u00f2ng<\/strong>. C\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam k\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng cu\u1ed9c v\u01b0\u1ee3t tho\u00e1t k\u1ef3 di\u1ec7u kh\u1ecfi Vi\u1ec7t Nam, s\u1ef1 d\u1eabn d\u1eaft thi\u00eang li\u00eang qua c\u00e1c tr\u1ea1i t\u1ecb n\u1ea1n, v\u00e0 s\u1ef1 chu c\u1ea5p c\u1ee7a Ch\u00faa trong vi\u1ec7c t\u00e1i \u0111\u1ecbnh c\u01b0. Nh\u01b0 m\u1ed9t thuy\u1ec1n nh\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ee9ng: &#8220;Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c\u2014h\u1ecd b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, h\u1ecd b\u1ecb h\u1ea3i t\u1eb7c gi\u1ebft. T\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi may m\u1eafn.&#8221;[^11] L\u0103ng k\u00ednh Xu\u1ea5t H\u00e0nh bi\u1ebfn s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f2n ng\u1eabu nhi\u00ean th\u00e0nh s\u1ef1 gi\u1ea3i c\u1ee9u thi\u00eang li\u00eang, bi\u1ebfn h\u1ed7n lo\u1ea1n th\u00e0nh s\u1ef1 th\u00e0nh t\u00edn trong giao \u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Th\u1ee9 hai, n\u00f3 t\u1ea1o ra <strong>b\u1ea3n s\u1eafc v\u00e0 s\u1ef1 g\u1eafn k\u1ebft c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng<\/strong>. Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m chung v\u1ec1 s\u1ef1 di d\u1eddi\u2014\u0111i\u1ec1u m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;t\u1ea3n l\u1ea1c&#8221;\u2014t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng m\u1ed1i li\u00ean k\u1ebft m\u1ea1nh m\u1ebd. C\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u1eadn m\u00ecnh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadp c\u01b0 \u0111\u00e3 ch\u1ecdn di d\u1eddi, m\u00e0 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n. S\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. L\u1eadp tr\u01b0\u1eddng ch\u1ed1ng C\u1ed9ng trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam xu\u1ea5t ph\u00e1t tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m b\u1ecb \u0111\u00e0n \u00e1p t\u00f4n gi\u00e1o d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 C\u1ed9ng s\u1ea3n.[^12]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Th\u1ee9 ba, m\u00f4 th\u1ee9c n\u00e0y th\u00fac \u0111\u1ea9y <strong>s\u1ef1 b\u1ea3o t\u1ed3n v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o<\/strong>. N\u1ebfu c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c l\u01b0u \u0111\u00e0y t\u1ea1m th\u1eddi \u0111ang ch\u1edd \u0111\u1ee3i s\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1 ho\u1eb7c ph\u1ee5c h\u1ed3i, th\u00ec vi\u1ec7c duy tr\u00ec ng\u00f4n ng\u1eef, ph\u1ee5ng v\u1ee5 v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng Vi\u1ec7t Nam tr\u1edf n\u00ean t\u1ed1i quan tr\u1ecdng. C\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c bu\u1ed5i l\u1ec5 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, \u0103n m\u1eebng T\u1ebft Nguy\u00ean \u0110\u00e1n v\u1edbi c\u00e1c m\u00f3n \u0103n v\u00e0 phong t\u1ee5c truy\u1ec1n th\u1ed1ng, v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c nh\u00f3m thanh thi\u1ebfu ni\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ea1i c\u1ea3 \u0111\u1ee9c tin v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a cho th\u1ebf h\u1ec7 k\u1ebf ti\u1ebfp. Nh\u01b0 nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc C\u00f4ng gi\u00e1o Peter C. Phan nh\u1eadn x\u00e9t, &#8220;Nh\u00e0 th\u1edd kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng, m\u00e0 n\u00f3 l\u00e0 trung t\u00e2m c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Vi\u1ec7t Nam.&#8221;[^13]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Nh\u1eefng \u0110i\u1ec3m M\u1ea1nh Kh\u00f4ng Th\u1ec3 Ch\u1ed1i C\u00e3i c\u1ee7a M\u00f4 Th\u1ee9c<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Khu\u00f4n kh\u1ed5 L\u01b0u \u0110\u00e0y v\u00e0 Xu\u1ea5t H\u00e0nh \u0111\u00e3 ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam c\u00e1ch \u0111\u00e1ng k\u1ec3. N\u00f3 \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p <strong>\u00fd ngh\u0129a<\/strong> cho nh\u1eefng t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u n\u1ed5i, bi\u1ebfn m\u1ea5t m\u00e1t v\u00f4 ngh\u0129a th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng trong tr\u01b0\u1eddng ca c\u1ee9u chu\u1ed9c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. N\u00f3 \u0111\u00e3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng <strong>hy v\u1ecdng<\/strong>\u2014\u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i thay v\u00ec tuy\u1ec7t v\u1ecdng. N\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u00f5 <strong>b\u1ea3n s\u1eafc<\/strong> trong m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi m\u1edbi l\u1ea1 l\u1eabm, n\u00f3 tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi &#8220;Ch\u00fang ta l\u00e0 ai?&#8221; b\u1eb1ng c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi: &#8220;Ch\u00fang ta l\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111ang b\u1ecb l\u01b0u \u0111\u00e0y.&#8221; N\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra <strong>s\u1ef1 \u0111o\u00e0n k\u1ebft<\/strong> v\u00e0 c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u1ed7 tr\u1ee3 l\u1eabn nhau, gi\u00fap th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 kinh t\u1ebf v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. V\u00e0 n\u00f3 \u0111\u00e3 th\u1ec3 hi\u1ec7n <strong>s\u1ef1 ki\u00ean c\u01b0\u1eddng<\/strong> s\u00e2u s\u1eafc, v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng ch\u1ec9 s\u1ed1ng s\u00f3t m\u00e0 c\u00f2n th\u00e0nh l\u1eadp h\u00e0ng tr\u0103m H\u1ed9i Th\u00e1nh, ch\u1ee7ng vi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c truy\u1ec1n gi\u00e1o ch\u1ec9 trong m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Khi K\u1ef7 ni\u1ec7m 50 n\u0103m H\u00e2n H\u1ec9, ch\u00fang ta ph\u1ea3i t\u00f4n vinh di s\u1ea3n n\u00e0y. M\u00f4 th\u1ee9c L\u01b0u \u0110\u00e0y v\u00e0 Xu\u1ea5t H\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t sai l\u1ea7m th\u1ea7n h\u1ecdc\u2014n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t huy\u1ebft m\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Nh\u1eefng H\u1ea1n Ch\u1ebf Tr\u1edf N\u00ean R\u00f5 R\u1ec7t Sau 50 N\u0103m<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Tuy nhi\u00ean, khi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf c\u1ee7a m\u00f4 th\u1ee9c n\u00e0y ng\u00e0y c\u00e0ng r\u00f5 r\u1ec7t. V\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n nh\u1ea5t, n\u00f3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9t <strong>s\u1ef1 t\u1eadp trung h\u01b0\u1edbng n\u1ed9i<\/strong>. Khi nhi\u1ec7m v\u1ee5 ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n ng\u00f4n ng\u1eef, v\u0103n h\u00f3a, gi\u00e1o l\u00fd ch\u00ednh th\u1ed1ng v\u00e0 k\u00fd \u1ee9c, c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh t\u1ef1 nhi\u00ean s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng \u1ed1c \u0111\u1ea3o d\u00e2n t\u1ed9c. H\u1ed9i Th\u00e1nh B\u00e1p-t\u00edt Vi\u1ec7t Nam Quincy \u0111\u00e3 than th\u1edf v\u00e0o n\u0103m 2024: &#8220;H\u1ed9i th\u00e1nh ch\u00fang t\u00f4i thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb&#8230; ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi di c\u01b0 v\u00e0 sinh vi\u00ean Vi\u1ec7t Nam v\u00ec h\u1ed9i th\u00e1nh thi\u1ebfu c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n tr\u1ebb tu\u1ed5i.&#8221;[^14] M\u1ec7nh l\u1ec7nh b\u1ea3o t\u1ed3n c\u00f3 ngh\u1ecbch l\u00fd l\u00e0m suy y\u1ebfu ch\u00ednh t\u01b0\u01a1ng lai m\u00e0 n\u00f3 t\u00ecm c\u00e1ch b\u1ea3o v\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">M\u00f4 th\u1ee9c n\u00e0y c\u0169ng t\u1ea1o ra <strong>s\u1ef1 k\u1eb9t c\u1ee9ng trong th\u1eddi gian<\/strong>. N\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t v\u1eabn ch\u1ee7 y\u1ebfu t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u vong\u2014m\u1ed9t ph\u1ea1m tr\u00f9 m\u00e0 con ch\u00e1u sinh ra t\u1ea1i M\u1ef9 c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o th\u1eeba h\u01b0\u1edfng. C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam, theo l\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 quan s\u00e1t, \u0111\u00e3 &#8220;b\u1ecb m\u1eafc k\u1eb9t trong l\u1ecbch s\u1eed.&#8221;[^15] B\u1ea3n s\u1eafc l\u01b0u vong ng\u0103n c\u1ea3n s\u1ef1 tham gia v\u00e0o c\u00e1c c\u01a1 h\u1ed9i hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u00e0 c\u00e1c kh\u1ea3 n\u0103ng trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">S\u1ef1 <strong>\u00e1m \u1ea3nh ch\u1ed1ng C\u1ed9ng<\/strong> g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi c\u00e2u chuy\u1ec7n l\u01b0u \u0111\u00e0y, d\u00f9 c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c do s\u1ef1 \u0111\u00e0n \u00e1p th\u1ef1c t\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 che khu\u1ea5t ch\u00ednh Ph\u00fac \u00c2m. Ch\u00ednh tr\u1ecb c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u th\u1eed nghi\u1ec7m cho b\u1ea3n s\u1eafc C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00edch th\u1ef1c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y khi\u1ebfn vi\u1ec7c h\u00f2a gi\u1ea3i v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\u2014m\u1ed9t qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kinh t\u1ebf v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00e1ng k\u1ec3 k\u1ec3 t\u1eeb khi \u0110\u1ed5i M\u1edbi (c\u1ea3i c\u00e1ch) b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u0103m 1986\u2014tr\u1edf n\u00ean g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1eadp lu\u1eadn cho b\u00e0i n\u00e0y, m\u00f4 th\u1ee9c L\u01b0u \u0110\u00e0y v\u00e0 Xu\u1ea5t H\u00e0nh nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9t <strong>t\u1ea7m nh\u00ecn h\u1ea1n h\u1eb9p v\u1edbi s\u1ee9 m\u1ea1ng Ch\u00faa<\/strong>. L\u1eadp tr\u01b0\u1eddng c\u01a1 b\u1ea3n l\u00e0 ph\u00f2ng th\u1ee7: b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta c\u00f3, b\u1ea3o t\u1ed3n d\u00e2n t\u1ed9c ch\u00fang ta, ch\u1edd \u0111\u1ee3i s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u1ed3i. C\u00e2u chuy\u1ec7n L\u01b0u \u0110\u00e0y, v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a n\u00f3, kh\u00f4ng d\u1ec3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i. N\u00f3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c t\u1ea3n l\u1ea1c mong m\u1ecfi qu\u00ea nh\u00e0, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t phong tr\u00e0o truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u00f4ng b\u1ed1 tin m\u1eebng cho c\u00e1c qu\u1ed1c gia.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ph\u1ea7n II: S\u1ef1 Than Kh\u00f3c v\u00e0 Tho\u00e1t Gi\u1ea3i c\u1ee7a Phao-l\u00f4: \u0110\u1ecdc R\u00f4-ma 9-11<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>B\u1ed1i C\u1ea3nh L\u1ecbch S\u1eed: M\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh Trong Giai \u0110o\u1ea1n Chuy\u1ec3n Ti\u1ebfp<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">\u0110\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp lu\u1eadn \u0111\u1ea7y nhi\u1ec7t huy\u1ebft c\u1ee7a Phao-l\u00f4 trong R\u00f4-ma 9-11, ch\u00fang ta ph\u1ea3i n\u1eafm b\u1eaft c\u1ea3 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh La M\u00e3 v\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng \u0111\u1ea7y gi\u1eb1n v\u1eb7t trong ch\u00ednh Phao-l\u00f4. M\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n quan tr\u1ecdng \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra kho\u1ea3ng t\u00e1m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 49 sau C\u00f4ng nguy\u00ean: Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Claudius \u0111\u00e3 tr\u1ee5c xu\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i kh\u1ecfi La M\u00e3. Nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc La M\u00e3 Suetonius \u0111\u00e3 ghi l\u1ea1i: &#8220;V\u00ec ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i li\u00ean t\u1ee5c g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n v\u00ec Chrestus, \u00f4ng [Claudius] \u0111\u00e3 tr\u1ee5c xu\u1ea5t h\u1ecd kh\u1ecfi La M\u00e3&#8221; (ludaeos impulsore Chresto assidue tumultuantis Roma expulit).[^16] &#8220;Chrestus&#8221; g\u1ea7n nh\u01b0 ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch vi\u1ebft kh\u00e1c cho \u201cChrist\u201d, cho th\u1ea5y cu\u1ed9c tr\u1ee5c xu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00edch ho\u1ea1t b\u1edfi nh\u1eefng xung \u0111\u1ed9t trong nh\u00e0 h\u1ed9i v\u1ec1 \u0111\u1ecba v\u1ecb M\u00ea-si c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00ea-xu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Cu\u1ed9c tr\u1ee5c xu\u1ea5t n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ed1i v\u1edbi H\u1ed9i Th\u00e1nh La M\u00e3, v\u1ed1n c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u trong c\u00e1c nh\u00e0 h\u1ed9i Do Th\u00e1i \u1edf \u0111\u00f3. Trong v\u00e0i n\u0103m, H\u1ed9i Th\u00e1nh tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o do ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i v\u00ec ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ea7n thi\u1ebft. Khi Claudius qua \u0111\u1eddi v\u00e0o n\u0103m 54 sau C\u00f4ng nguy\u00ean, ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u tr\u1edf l\u1ea1i La M\u00e3\u2014bao g\u1ed3m c\u1ea3 c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Do Th\u00e1i nh\u01b0 P\u00ea-r\u00edt-sin v\u00e0 A-qui-la (R\u00f4-ma 16:3), nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 Phao-l\u00f4 \u0111\u00e3 g\u1eb7p \u1edf C\u00f4-rinh-t\u00f4 sau khi h\u1ecd b\u1ecb tr\u1ee5c xu\u1ea5t (C\u00f4ng v\u1ee5 18:2).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Nh\u1eefng C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Do Th\u00e1i tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u00e3 th\u1ea5y m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a H\u1ed9i Th\u00e1nh gi\u1edd \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i. C\u00e1c th\u1ef1c h\u00e0nh th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng, c\u01a1 c\u1ea5u l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111i\u1ec3m th\u1ea7n h\u1ecdc \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i trong th\u1eddi gian h\u1ecd v\u1eafng m\u1eb7t. C\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i, l\u00fac n\u00e0y chi\u1ebfm \u0111a s\u1ed1 v\u00e0 \u0111\u00e3 duy tr\u00ec H\u1ed9i Th\u00e1nh th\u00e0nh c\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 c\u1ea3m th\u1ea5y \u01b0u vi\u1ec7t h\u01a1n, xem vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i t\u1eeb ch\u1ed1i Ch\u00faa Gi\u00ea-xu l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho th\u1ea5y \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 v\u0129nh vi\u1ec5n thay th\u1ebf Y-s\u01a1-ra-\u00ean b\u1eb1ng H\u1ed9i Th\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y ch\u00fang ta ph\u1ea3i d\u1eebng l\u1ea1i v\u00e0 xem x\u00e9t v\u1ec1 Phao-l\u00f4. \u00d4ng kh\u00f4ng vi\u1ebft cho h\u1ecd nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc t\u00e1ch bi\u1ec7t, \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng suy t\u01b0 tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee9u r\u1ed7i. \u00d4ng vi\u1ebft nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00edn h\u1eefu Do Th\u00e1i th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111ang ch\u1ee9ng ki\u1ebfn d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh\u2014d\u00e2n t\u1ed9c m\u00e0 \u00f4ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi &#8220;n\u1ed7i \u0111au \u0111\u1edbn kh\u00f4ng th\u00f4i&#8221;\u2014b\u1ecb g\u1ea1t ra ngo\u00e0i l\u1ec1 trong ch\u00ednh phong tr\u00e0o m\u00e0 \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si c\u1ee7a Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 s\u00e1ng l\u1eadp.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Uy t\u00edn c\u1ee7a Phao-l\u00f4 l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u00ea v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c &#8220;ch\u1ecbu ph\u00e9p c\u1eaft b\u00ec ng\u00e0y th\u1ee9 t\u00e1m, thu\u1ed9c d\u00f2ng Y-s\u01a1-ra-\u00ean, chi ph\u00e1i B\u00ean-gia-min, ng\u01b0\u1eddi H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 sinh b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1; v\u1ec1 lu\u1eadt ph\u00e1p, thu\u1ed9c ph\u00e1i Pha-ri-si&#8221; (Phi-l\u00edp 3:5). \u00d4ng hi\u1ec3u Torah, n\u00f3i ti\u1ebfng H\u00ea-b\u01a1-r\u01a1 v\u00e0 A-ram, tu\u00e2n gi\u1eef c\u00e1c phong t\u1ee5c Do Th\u00e1i. \u00d4ng c\u00f3 th\u1ec3 truy nguy\u00ean d\u00f2ng d\u00f5i c\u1ee7a m\u00ecnh. \u00d4ng l\u00e0 hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a b\u1ea3n s\u1eafc Do Th\u00e1i. Nh\u01b0ng d\u00f9 v\u1eady, \u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh s\u1ee9 \u0111\u1ed3 cho d\u00e2n Ngo\u1ea1i\u2014ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u01b0a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i v\u00e0o gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">H\u00e3y t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng s\u1ef1 c\u0103ng th\u1eb3ng n\u1ed9i t\u00e2m trong Phao-l\u00f4: m\u1ed9t t\u00ecnh y\u00eau s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ed1i v\u1edbi di s\u1ea3n c\u1ee7a m\u00ecnh k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 k\u00eau g\u1ecdi d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111e d\u1ecda ch\u00ednh tr\u1ecdng t\u00e2m c\u1ee7a di s\u1ea3n \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">M\u1ecdi n\u01a1i Phao-l\u00f4 \u0111\u1ebfn, \u00f4ng \u0111\u1ec1u th\u1ea5y c\u00f9ng m\u1ed9t khu\u00f4n m\u1eabu \u0111au \u0111\u1edbn. Ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i t\u1eeb ch\u1ed1i ph\u00fac \u00e2m; ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i \u0111\u00f3n nh\u1eadn n\u00f3. C\u00e1c nh\u00e0 h\u1ed9i \u0111u\u1ed5i \u00f4ng \u0111i; c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i ch\u00e0o \u0111\u00f3n \u00f4ng. M\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng nh\u1ea5t cho \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si th\u00ec l\u1ea1i n\u00f3i \u201ckh\u00f4ng\u201d; c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 chu\u1ea9n b\u1ecb n\u00e0o l\u1ea1i n\u00f3i \u201cd\u1ea1\u201c. V\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd, t\u1ea1i La M\u00e3\u2014t\u1ea1i th\u1ee7 \u0111\u00f4 c\u1ee7a \u0111\u1ebf ch\u1ebf, H\u1ed9i Th\u00e1nh s\u1ebd \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u0111ang c\u1ee9ng l\u1ea1i th\u00e0nh s\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o. C\u00e1c t\u00edn h\u1eefu ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i \u0111ang b\u1eaft \u0111\u1ea7u ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 xong vi\u1ec7c v\u1edbi Y-s\u01a1-ra-\u00ean. Nh\u1eefng nh\u00e1nh \u00f4-li-ve d\u1ea1i \u0111ang khinh mi\u1ec7t nh\u1eefng nh\u00e1nh t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Tr\u00e1i tim c\u1ee7a Phao-l\u00f4 b\u1ecb x\u00e9 \u0111\u00f4i theo hai h\u01b0\u1edbng c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac. \u00d4ng \u0111au bu\u1ed3n v\u00ec h\u1ea7u h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i Ch\u00faa Gi\u00ea-xu: &#8220;T\u00f4i c\u00f3 s\u1ef1 bu\u1ed3n b\u1ef1c l\u1edbn v\u00e0 s\u1ef1 \u0111au \u0111\u1edbn kh\u00f4ng th\u00f4i trong l\u00f2ng. V\u00ec t\u00f4i ao \u01b0\u1edbc ch\u00ednh m\u00ecnh b\u1ecb d\u1ee9t b\u1ecf, xa c\u00e1ch \u0110\u1ea5ng Christ, v\u00ec anh em t\u00f4i, t\u1ee9c l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0 con c\u1ee7a t\u00f4i v\u1ec1 ph\u1ea7n x\u00e1c&#8221; (R\u00f4-ma 9:2-3). Nh\u01b0ng \u00f4ng c\u0169ng lo s\u1ee3 r\u1eb1ng s\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i s\u1ebd l\u00e0m h\u1ecfng s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh v\u1ec1 s\u1ef1 th\u00e0nh t\u00edn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. N\u1ebfu \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n lo\u1ea1i b\u1ecf Y-s\u01a1-ra-\u00ean sau h\u00e0ng thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7 c\u1ee7a m\u1ed1i quan h\u1ec7 giao \u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ea3m b\u1ea3o cho s\u1ef1 an to\u00e0n c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Tr\u00e1i tim tan n\u00e1t c\u1ee7a Phao-l\u00f4\u2014v\u1eeba \u0111au bu\u1ed3n cho d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh, v\u1eeba l\u00e3nh \u0111\u1ea1o m\u1ed9t phong tr\u00e0o cho ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i\u2014kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ed5 x\u01b0a; \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 <strong>n\u1ed7i th\u1ed1ng kh\u1ed5 c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam<\/strong>. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n Vi\u1ec7t Nam th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1i tim tan n\u00e1t c\u1ee7a Phao-l\u00f4. H\u1ecd y\u00eau di s\u1ea3n c\u1ee7a h\u1ecd\u2014ng\u00f4n ng\u1eef, v\u0103n h\u00f3a, l\u1ecbch s\u1eed chung v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f2n. H\u1ecd mu\u1ed1n con c\u00e1i h\u1ecd bi\u1ebft h\u1ecd t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 t\u00f4n vinh nh\u1eefng hy sinh \u0111\u00e3 qua, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o t\u1ed3n nh\u1eefng g\u00ec g\u1ea7n nh\u01b0 \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u00e0o n\u0103m 1975. V\u00e0 tuy nhi\u00ean, h\u1ecd ch\u1ee9ng ki\u1ebfn H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a h\u1ecd ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean ch\u1ee7 y\u1ebfu n\u00f3i ti\u1ebfng Anh. H\u1ecd th\u1ea5y con c\u00e1i h\u1ecd tho\u1ea3i m\u00e1i h\u01a1n trong v\u0103n h\u00f3a M\u1ef9 h\u01a1n l\u00e0 v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t. H\u1ecd ch\u1ee9ng ki\u1ebfn s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o chuy\u1ec3n sang th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m &#8220;l\u00e0m d\u00e2n Vi\u1ec7t Nam&#8221; ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c v\u1edbi h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Gi\u1ed1ng nh\u01b0 Phao-l\u00f4, c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu Vi\u1ec7t Nam th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 c\u0103ng th\u1eb3ng \u0111au \u0111\u1edbn: L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e2ng cao di s\u1ea3n c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebfn n\u00f3 th\u00e0nh th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng? L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111au bu\u1ed3n cho nh\u1eefng g\u00ec \u0111ang m\u1ea5t \u0111i m\u00e0 kh\u00f4ng o\u00e1n gi\u1eadn nh\u1eefng g\u00ec \u0111ang \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c? L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ta c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ea1i ng\u1ecdn \u0111u\u1ed1c cho th\u1ebf h\u1ec7 k\u1ebf ti\u1ebfp khi h\u1ecd kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n hi\u1ec3u nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh \u0111ang trao cho h\u1ecd?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a Phao-l\u00f4 trong R\u00f4-ma 9-11 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ef1a gi\u1eefa di s\u1ea3n v\u00e0 s\u1ee9 m\u1ea1ng, gi\u1eefa vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n b\u1ea3n s\u1eafc Do Th\u00e1i v\u00e0 ch\u00e0o \u0111\u00f3n ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i. C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 t\u00e1i \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ch\u00ednh b\u1ea3n s\u1eafc d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u1ec3 xoay quanh \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 g\u1ed1c r\u1ec5. C\u1ea3 nh\u1eefng nh\u00e1nh t\u1ef1 nhi\u00ean (ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i) v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e1nh d\u1ea1i (ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i) \u0111\u1ec1u h\u00fat s\u1ef1 s\u1ed1ng t\u1eeb c\u00f9ng m\u1ed9t ngu\u1ed3n. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee9ng v\u1eefng ch\u1ec9 b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin, kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1edfi s\u1eafc t\u1ed9c hay n\u1ed7 l\u1ef1c. V\u00e0 c\u1ea3 hai ph\u1ea3i th\u1ef1c h\u00e0nh s\u1ef1 khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng\u2014ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i nh\u1edb r\u1eb1ng s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i lu\u00f4n lu\u00f4n b\u1edfi \u00e2n \u0111i\u1ec3n, ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i nh\u1edb r\u1eb1ng h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn sau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o c\u00e2y \u00f4-li-ve c\u1ee7a Y-s\u01a1-ra-\u00ean, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t c\u00e2y m\u1edbi do ch\u00ednh h\u1ecd t\u1ea1o ra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Phao-l\u00f4 vi\u1ebft \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa s\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i trong khi \u0111\u1ea3m b\u1ea3o v\u1edbi c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu Do Th\u00e1i v\u1ec1 v\u1ecb tr\u00ed ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd trong k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. \u00d4ng vi\u1ebft nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi y\u00eau m\u1ebfn Y-s\u01a1-ra-\u00ean s\u00e2u s\u1eafc trong khi ch\u1ea5p nh\u1eadn r\u1eb1ng ph\u00fac \u00e2m \u0111ang ph\u00e1 v\u1ee1 ranh gi\u1edbi s\u1eafc t\u1ed9c. \u00d4ng vi\u1ebft v\u1edbi th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Pha-ri-si v\u00e0 s\u1ef1 t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cha \u0111ang ch\u1ee9ng ki\u1ebfn d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh b\u1ecf l\u1ee1 \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si c\u1ee7a h\u1ecd. N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, \u00f4ng vi\u1ebft t\u1eeb ch\u1ed5 c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu Vi\u1ec7t Nam th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh: b\u1ecb gi\u1eb1ng x\u00e9 gi\u1eefa \u0111au bu\u1ed3n v\u00e0 hy v\u1ecdng, di s\u1ea3n v\u00e0 s\u1ee9 m\u1ea1ng, b\u1ea3o t\u1ed3n v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>N\u1ed7i Th\u1ed1ng Kh\u1ed5 c\u1ee7a Phao-l\u00f4, Tr\u00e1i Tim c\u1ee7a C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng (R\u00f4-ma 9:1-5)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">V\u1edbi b\u1ed1i c\u1ea3nh n\u00e0y, gi\u1edd \u0111\u00e2y ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 nghe nh\u1eefng l\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Phao-l\u00f4 v\u1edbi m\u1ed9t c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 m\u1edbi. Phao-l\u00f4 m\u1edf \u0111\u1ea7u ph\u1ea7n m\u00e0 nhi\u1ec1u h\u1ecdc gi\u1ea3 coi l\u00e0 tr\u00e1i tim th\u1ea7n h\u1ecdc c\u1ee7a s\u00e1ch R\u00f4-ma v\u1edbi m\u1ed9t c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 c\u1ea3m x\u00fac \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c: &#8220;T\u00f4i c\u00f3 s\u1ef1 bu\u1ed3n b\u1ef1c l\u1edbn v\u00e0 s\u1ef1 \u0111au \u0111\u1edbn kh\u00f4ng th\u00f4i trong l\u00f2ng. V\u00ec t\u00f4i ao \u01b0\u1edbc ch\u00ednh m\u00ecnh b\u1ecb d\u1ee9t b\u1ecf, xa c\u00e1ch \u0110\u1ea5ng Christ, v\u00ec anh em t\u00f4i, t\u1ee9c l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e0 con c\u1ee7a t\u00f4i v\u1ec1 ph\u1ea7n x\u00e1c&#8221; (R\u00f4-ma 9:2-3). N.T. Wright l\u01b0u \u00fd r\u1eb1ng &#8220;ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecdc R\u00f4-ma 9-11 nh\u01b0 b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00e1c ngo\u00e0i m\u1ed9t tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1eefng ch\u1eafc v\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc d\u1ef1a tr\u00ean Christology&#8221;\u2014tuy nhi\u00ean Christology c\u1ee7a Phao-l\u00f4 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi tr\u00e1i tim m\u1ee5c v\u1ee5 c\u1ee7a \u00f4ng.[^17]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">\u0110\u00e2y l\u00e0 n\u1ed7i th\u1ed1ng kh\u1ed5 c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng. Phao-l\u00f4 kh\u00f4ng vi\u1ebft nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc t\u00e1ch bi\u1ec7t m\u00e0 nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb k\u1eb9t gi\u1eefa hai th\u1ebf gi\u1edbi: di s\u1ea3n Do Th\u00e1i c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0 s\u1ef1 k\u00eau g\u1ecdi c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n Ngo\u1ea1i, t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a \u00f4ng d\u00e0nh cho Y-s\u01a1-ra-\u00ean v\u00e0 s\u1ef1 cam k\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng v\u1edbi m\u1ed9t ph\u00fac \u00e2m v\u01b0\u1ee3t qua ranh gi\u1edbi s\u1eafc t\u1ed9c. \u00d4ng li\u1ec7t k\u00ea nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u00e2n \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t c\u1ee7a Y-s\u01a1-ra-\u00ean v\u1edbi s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh r\u00f5 r\u00e0ng: s\u1ef1 l\u00e0m con nu\u00f4i, s\u1ef1 vinh quang, c\u00e1c giao \u01b0\u1edbc, lu\u1eadt ph\u00e1p, s\u1ef1 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng trong \u0111\u1ec1n th\u1edd, nh\u1eefng l\u1eddi h\u1ee9a, c\u00e1c t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng, v\u00e0 cao c\u1ea3 nh\u1ea5t, ch\u00ednh \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si-a &#8220;theo ph\u1ea7n x\u00e1c&#8221; (R\u00f4-ma 9:4-5). Douglas Moo n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u0103ng th\u1eb3ng: &#8220;V\u1eady th\u00ec, t\u1ea1i sao Y-s\u01a1-ra-\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u chu\u1ed9c, nh\u01b0 C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u00e3 h\u1ee9a?&#8221;[^18] N\u1ed7i \u0111au c\u1ee7a Phao-l\u00f4 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb s\u1ef1 tr\u1edb tr\u00eau bi th\u1ea3m r\u1eb1ng d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng nh\u1ea5t cho \u0110\u1ea5ng M\u00ea-si-a l\u1ea1i ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i Ng\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">L\u00e0 m\u1ed9t m\u1ee5c s\u01b0 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 g\u1ed1c Vi\u1ec7t, t\u00f4i bi\u1ebft n\u1ed7i th\u1ed1ng kh\u1ed5 n\u00e0y. G\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u00f4i \u0111i th\u0103m Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 g\u1eb7p g\u1ee1 c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3 \u0111ang th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eefng hy sinh phi th\u01b0\u1eddng cho ph\u00fac \u00e2m\u2014t\u1eeb b\u1ecf nh\u1eefng s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u0111\u1ea7y h\u1ee9a h\u1eb9n \u0111\u1ec3 th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh. Nh\u01b0ng t\u00f4i c\u0169ng ti3ng ng\u1ed9 v\u1edbi \u0111\u00e1nh gi\u00e1 m\u1edbi nh\u1ea5t c\u1ee7a Joshua Project: ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ch\u00ednh g\u1ed1c, v\u1eabn \u1edf m\u1ee9c &#8220;m\u00e0u cam&#8221; tr\u00ean thang \u0111o c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ph\u00fac \u00e2m v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c lan r\u1ed9ng. Trong s\u1ed1 98 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 \u0111ang s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea5ng Christ. Phao-l\u00f4 l\u00e0m m\u1eabu cho c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u1eafm gi\u1eef \u0111\u1ed3ng th\u1eddi hai s\u1ef1 th\u1eadt: t\u00ecnh y\u00eau s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh v\u00e0 cam k\u1ebft kh\u00f4ng lay chuy\u1ec3n \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u00fac \u00e2m ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>V\u01b0\u1ee3t Qua Huy\u1ebft Th\u1ed1ng: S\u1ef1 D\u00e2n Ch\u1ee7 H\u00f3a G\u00e2y S\u1ed1c c\u1ee7a \u00c2n \u0110i\u1ec3n (R\u00f4-ma 9:6-10:13)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Th\u1ea7n h\u1ecdc c\u1ee7a Phao-l\u00f4 trong R\u00f4-ma 9-11 \u0111\u00e3 h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00f3a vi\u1ec7c ph\u00e1 b\u1ecf b\u1ea5t k\u1ef3 tuy\u00ean b\u1ed1 n\u00e0o v\u1ec1 \u0111\u1ecba v\u1ecb \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi d\u1ef1a tr\u00ean s\u1eafc t\u1ed9c, di s\u1ea3n, ho\u1eb7c n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. L\u1eadp lu\u1eadn c\u1ee7a \u00f4ng di\u1ec5n ra trong ba l\u00e0n s\u00f3ng kinh ng\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Th\u1ee9 nh\u1ea5t, <strong>b\u1ea3n s\u1eafc kh\u00f4ng n\u1eb1m \u1edf d\u00f2ng d\u00f5i<\/strong> (R\u00f4-ma 9:6-9). &#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai b\u1edfi Y-s\u01a1-ra-\u00ean m\u00e0 ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Y-s\u01a1-ra-\u00ean, v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 con ch\u00e1u c\u1ee7a \u00c1p-ra-ham \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u00e1i c\u1ee7a \u00f4ng&#8221; (9:6-7). C\u00e1c v\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 Y-s\u00e1c h\u01a1n \u00cdch-ma-\u00ean v\u00e0 Gia-c\u1ed1p h\u01a1n \u00ca-sau ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng vi\u1ec7c c\u00f3 d\u00f2ng d\u00f5i th\u1ec3 ch\u1ea5t t\u1eeb \u00c1p-ra-ham kh\u00f4ng \u0111\u1ea3m b\u1ea3o \u0111i\u1ec1u g\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Th\u1ee9 hai, <strong>b\u1ea3n s\u1eafc kh\u00f4ng n\u1eb1m \u1edf n\u1ed7 l\u1ef1c<\/strong> (R\u00f4-ma 9:10-18). Gia-c\u1ed1p \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn h\u01a1n \u00ca-sau tr\u01b0\u1edbc khi c\u1ea3 hai &#8220;l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec thi\u1ec7n hay \u00e1c, \u0111\u1ec3 m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi trong s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng v\u1eefng\u2014kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1edfi vi\u1ec7c l\u00e0m m\u00e0 b\u1edfi \u0110\u1ea5ng k\u00eau g\u1ecdi&#8221; (9:11). Vi\u1ec7c Phao-l\u00f4 tr\u00edch d\u1eabn Xu\u1ea5t H\u00e0nh 33:19\u2014&#8221;Ta s\u1ebd th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ai Ta th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, v\u00e0 s\u1ebd c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb v\u1edbi ai Ta c\u00f3 l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb&#8221; (9:15)\u2014thi\u1ebft l\u1eadp l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t l\u00e0 \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n t\u1ed1i cao c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Th\u1ee9 ba, <strong>b\u1ea3n s\u1eafc ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi<\/strong> (R\u00f4-ma 9:24-33). V\u00e0 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t n\u00e0y m\u1edf r\u1ed9ng m\u1ed9t c\u00e1ch g\u00e2y s\u1ed1c ra ngo\u00e0i Y-s\u01a1-ra-\u00ean \u0111\u1ebfn d\u00e2n Ngo\u1ea1i. Phao-l\u00f4 x\u00e2u chu\u1ed7i c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri C\u1ef1u \u01af\u1edbc l\u1ea1i v\u1edbi nhau nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u00ean ng\u1ecdc tr\u00ean m\u1ed9t s\u1ee3i d\u00e2y chuy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">L\u1eddi h\u1ee9a c\u1ee7a \u00d4-s\u00ea r\u1eb1ng &#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e2n ta&#8221; s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;con c\u00e1i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi h\u1eb1ng s\u1ed1ng&#8221; (9:25-26), v\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc v\u1ec1 d\u00e2n s\u00f3t c\u1ee7a \u00ca-sai cho th\u1ea5y ch\u1ec9 m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u1ecf s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u (9:27-29).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">R\u00f4-ma \u0111\u1ecdan 10 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o n\u00e0y. \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 &#8220;s\u1ef1 cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a lu\u1eadt ph\u00e1p \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng ch\u00ednh cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tin&#8221; (10:4)\u2014kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 ho\u00e0n th\u00e0nh c\u1ee7a n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau m\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 ch\u1ea5m d\u1ee9t c\u1ee7a n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng. K\u1ebft lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ed5 qu\u00e1t h\u01a1n: &#8220;M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi k\u00eau c\u1ea7u danh Ch\u00faa s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u&#8221; (R\u00f4-ma 10:13, tr\u00edch Gi\u00f4-\u00ean 2:32). Nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 gi\u1ea3i th\u00edch cho h\u1ed9i ch\u00fang, &#8220;S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa &#8216;t\u00f4n gi\u00e1o&#8217; v\u00e0 &#8216;Ph\u00fac \u00c2m&#8217; l\u00e0 \u0111\u00e2y: &#8216;T\u00f4n gi\u00e1o&#8217; h\u1ecfi, &#8216;T\u00f4i c\u1ea7n l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ch\u1ea5p nh\u1eadn?&#8217; &#8216;Ph\u00fac \u00c2m&#8217; h\u1ecfi, &#8216;\u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u00e3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ch\u1ea5p nh\u1eadn?'&#8221;[^19]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>C\u00e1c Nh\u00e1nh \u0110\u01b0\u1ee3c Th\u00e1p V\u00e0o v\u00e0 C\u00e2y \u00d4-li-ve Thu\u1ed9c V\u1ec1 \u0110\u1ea5ng Christ (R\u00f4-ma 11:1-24)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">\u1ea8n d\u1ee5 v\u1ec1 c\u00e2y \u00f4-li-ve trong R\u00f4-ma 11:17-24 c\u00f3 nhi\u1ec1u tranh lu\u1eadn th\u1ea7n h\u1ecdc, nh\u01b0ng Svetlana Khobnya gi\u1ea3i kinh v\u1ec1 \u0110\u1ea5ng Christ r\u1ea5t thuy\u1ebft ph\u1ee5c v\u00e0 mang t\u00ednh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i nh\u1ea5t cho th\u1ea7n h\u1ecdc ly h\u01b0\u01a1ng. G\u1ed1c r\u1ec5 ch\u00ednh l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Christ, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 c\u00e1c t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng hay d\u00e2n Y-s\u01a1-ra-\u00ean v\u1ec1 m\u1eb7t s\u1eafc t\u1ed9c.[^20]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">B\u1eb1ng ch\u1ee9ng Khobnya \u0111\u01b0a ra l\u00e0 \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Th\u1ee9 nh\u1ea5t, Phao-l\u00f4 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 r\u00e0ng \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 &#8220;g\u1ed1c c\u1ee7a Y-sai&#8221; trong R\u00f4-ma 15:12, tr\u00edch d\u1eabn \u00ca-sai 11:10. Th\u1ee9 hai, \u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 \u1f00\u03c0\u03b1\u03c1\u03c7\u03ae (tr\u00e1i \u0111\u1ea7u m\u00f9a) li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u1ee5c sinh (1 C\u00f4-rinh-t\u00f4 15:20-23), &#8220;tr\u00e1i \u0111\u1ea7u m\u00f9a&#8221; t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ng\u00f4n ng\u1eef \u201cnh\u00e1nh\u201d trong R\u00f4-ma 11:16. Th\u1ee9 ba, \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 \u03c0\u03c1\u03c9\u03c4\u03cc\u03c4\u03bf\u03ba\u03bf\u03c2 (Con \u0111\u1ea7u l\u00f2ng), s\u1ef1 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi (R\u00f4-ma 8:29).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e1ch \u0111\u1ecdc n\u00e0y bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i to\u00e0n b\u1ed9 ph\u00e9p \u1ea9n d\u1ee5:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>C\u00e2y \u00f4-li-ve tr\u1ed3ng<\/strong> = d\u00e2n c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a b\u1edfi m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi \u0110\u1ea5ng Christ<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>G\u1ed1c r\u1ec5<\/strong> = \u0110\u1ea5ng Christ, ngu\u1ed3n c\u1ee7a m\u1ecdi s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 s\u1ef1 th\u00e1nh khi\u1ebft<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>C\u00e1c nh\u00e1nh t\u1ef1 nhi\u00ean<\/strong> = ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i v\u1ec1 m\u1eb7t s\u1eafc t\u1ed9c c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 l\u1ecbch s\u1eed v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi h\u1ee9a c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>C\u00e1c nh\u00e1nh \u00f4-li-ve d\u1ea1i<\/strong> = d\u00e2n Ngo\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 tuy\u00ean b\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u0110\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o<\/strong> = d\u00e2n Ngo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o tham gia trong \u0110\u1ea5ng Christ b\u1edfi \u00e2n \u0111i\u1ec3n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">Phao-l\u00f4 d\u00f9ng s\u1ef1 v\u00f4 l\u00fd v\u1ec1 m\u1eb7t n\u00f4ng nghi\u1ec7p: th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u00e1c nh\u00e1nh tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o g\u1ed1c d\u1ea1i, nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y c\u00e1c nh\u00e1nh d\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o m\u1ed9t c\u00e2y tr\u1ed3ng (11:24). S\u1ef1 \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c n\u00e0y l\u00e0 c\u00f3 ch\u1ee7 \u00fd: d\u00e2n Ngo\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 c\u1ed1ng hi\u1ebfn. H\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p di truy\u1ec1n \u01b0u vi\u1ec7t, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u00edch l\u0169y, kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00f2ng d\u00f5i t\u00f4n gi\u00e1o. H\u1ecd \u0111\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng nh\u00e1nh d\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ho\u00e0n to\u00e0n b\u1edfi s\u1ef1 phong ph\u00fa c\u1ee7a g\u1ed1c r\u1ec5\u2014t\u1ee9c l\u00e0 b\u1edfi \u0110\u1ea5ng Christ.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">\u0110i\u1ec1u n\u00e0y mang nh\u1eefng \u00fd ngh\u0129a s\u00e2u s\u1eafc cho H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam. <strong>Ch\u00fang ta l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e1nh \u00f4-li-ve d\u1ea1i<\/strong>. C\u0169ng nh\u01b0 d\u00e2n b\u1ea3n x\u1ee9 \u1edf M\u1ef9. Ch\u00fang ta \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u0110\u1ea5ng Christ kh\u00f4ng qua d\u00f2ng d\u00f5i c\u1ee7a \u00c1p-ra-ham, kh\u00f4ng qua giao \u01b0\u1edbc M\u00f4i-se, kh\u00f4ng qua \u0111\u1ec1n th\u1edd v\u00e0 ch\u1ee9c t\u1ebf l\u1ec5. Ch\u00fang ta \u0111\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i cu\u1ed9c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n g\u00e2y s\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o ch\u1ec9 b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin. B\u1ea3n s\u1eafc c\u1ee7a ch\u00fang ta kh\u00f4ng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb vi\u1ec7c m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 l\u00e0 t\u1eeb vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nh\u1ea5t v\u1edbi \u0110\u1ea5ng Christ. Nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 l\u1eadp lu\u1eadn khi ph\u00ea b\u00ecnh ch\u1ee7 ngh\u0129a Vi\u1ec7t Nam h\u00f3a C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o, &#8220;B\u1ea3n s\u1eafc c\u1ee7a b\u1ea1n trong \u0110\u1ea5ng Christ kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec3u hi\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a Ph\u00fac \u00c2m trong Ch\u00faa Gi\u00ea-xu C\u01a1 \u0110\u1ed1c. G\u1ed1c c\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh. Ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi g\u1ecdi \u0111\u1ec3 \u1edf trong g\u1ed1c. V\u0103n h\u00f3a tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ed1i c\u1ea3nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9i dung, c\u1ee7a vi\u1ec7c m\u00f4n \u0111\u1ed3 h\u00f3a.&#8221;[^21]<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ph\u1ea7n III: T\u1eeb Si-\u00f4n \u0111\u1ebfn An-ti-\u1ed1t: M\u1ed9t S\u1ef1 Thay \u0110\u1ed5i M\u00f4 Th\u1ee9c H\u1ed9i Th\u00e1nh H\u1ecdc<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>T\u1ea1i Sao Kh\u00f4ng Ph\u1ea3i L\u00e0 Gi\u00ea-ru-sa-lem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">N\u1ebfu m\u00f4 th\u1ee9c L\u01b0u \u0110\u00e0y v\u00e0 Xu\u1ea5t H\u00e0nh t\u1ef1 nhi\u00ean t\u1ea1o ra m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh Gi\u00ea-ru-sa-lem\u2014m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c t\u1eadp trung quanh \u0111\u1ec1n th\u1edd v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng, ch\u00fa tr\u1ecdng v\u00e0o s\u1ef1 tinh s\u1ea1ch v\u00e0 b\u1ea3o t\u1ed3n\u2014th\u00ec R\u00f4-ma 9-11 l\u1ea1i h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c. Gi\u00ea-ru-sa-lem l\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh m\u1eb9, trung t\u00e2m l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a Do Th\u00e1i gi\u00e1o khi C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o c\u00f2n s\u01a1 khai. Nh\u01b0ng ch\u00ednh An-ti-\u1ed1t m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. M\u1eb7c d\u00f9 H\u1ed9i Th\u00e1nh Gi\u00ea-ru-sa-lem, do Gia-c\u01a1 v\u00e0 c\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 th\u1eadn tr\u1ecdng v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ea5p nh\u1eadn ho\u00e0n to\u00e0n ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i, nh\u01b0ng vai tr\u00f2 c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng mang t\u00ednh h\u1ed7 tr\u1ee3. Khi c\u01a1n b\u1eaft b\u1edb l\u00e0m tan l\u1ea1c c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu, \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c truy\u1ec1n gi\u00e1o b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn t\u1eeb nh\u1eefng t\u00edn h\u1eefu t\u1eeb Ch\u00edp-r\u01a1 v\u00e0 Sy-ren, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u &#8220;gi\u1ea3ng cho c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p n\u1eefa&#8221; (C\u00f4ng v\u1ee5 11:20). \u0110\u00e1p l\u1ea1i, nh\u01b0 M\u1ee5c s\u01b0 Ph\u1ea1m H\u00f9ng nh\u1eadn x\u00e9t, H\u1ed9i Th\u00e1nh Gi\u00ea-ru-sa-lem \u0111\u00e3 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng sai Ba-na-ba\u2014m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi x\u00e2y c\u1ea7u n\u1ed1i \u0111\u00e1ng tin c\u1eady\u2014\u0111\u1ec3 x\u00e1c th\u1ef1c v\u00e0 kh\u00edch l\u1ec7 c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1edbi n\u00e0y t\u1eeb Ch\u00faa (C\u00f4ng v\u1ee5 11:22).[^21a] M\u1ed1i quan h\u1ec7 t\u01b0\u01a1ng h\u1ed7 n\u00e0y l\u00e0 ch\u00eca kh\u00f3a: Gi\u00ea-ru-sa-lem nh\u00ecn v\u1ec1 di s\u1ea3n c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u01b0ng c\u0169ng sai ph\u00e1i c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 ch\u00fac ph\u01b0\u1edbc cho t\u01b0\u01a1ng lai; An-ti-\u1ed1t nh\u00ecn ra c\u00e1c qu\u1ed1c gia, nh\u01b0ng c\u0169ng g\u1eedi c\u1ee9u tr\u1ee3 v\u1ec1 cho h\u1ed9i th\u00e1nh m\u1eb9. Gi\u00ea-ru-sa-lem b\u1ea3o t\u1ed3n truy\u1ec1n th\u1ed1ng; An-ti-\u1ed1t ti\u00ean phong trong s\u1ee9 m\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>H\u1ed9i Th\u00e1nh M\u00e0 L\u1ea7n \u0110\u1ea7u Ti\u00ean \u0110\u01b0\u1ee3c G\u1ecdi L\u00e0 C\u01a1 \u0110\u1ed1c Nh\u00e2n (C\u00f4ng v\u1ee5 11:19-30)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Trong khu\u00f4n kh\u1ed5 &#8220;Phi\u00ean b\u1ea3n h\u00f3a H\u1ed9i Th\u00e1nh&#8221; c\u1ee7a t\u00f4i, t\u00f4i v\u00ed An-ti-\u1ed1t nh\u01b0 h\u1ed9i th\u00e1nh m\u1eabu m\u1ef1c v3.0 c\u1ee7a Kinh Th\u00e1nh\u2014m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng truy\u1ec1n gi\u00e1o tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua c\u1ea3 giai \u0111o\u1ea1n t\u1ee5 h\u1ecdp th\u00e2n m\u1eadt (v0.5), giai \u0111o\u1ea1n t\u1ed5 ch\u1ee9c (v1.0), v\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u1ec3 ch\u1ebf (v2.0) \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trung t\u00e2m sai ph\u00e1i th\u1ef1c s\u1ef1.[^22] B\u1ed1n \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u An-ti-\u1ed1t l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ed9i th\u00e1nh truy\u1ec1n gi\u00e1o:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>S\u1ef1 Ti\u1ebfp C\u1eadn N\u1ed5i B\u1eadt v\u1edbi Ng\u01b0\u1eddi Ch\u01b0a Tin:<\/strong> H\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c khai sinh th\u00f4ng qua vi\u1ec7c truy\u1ec1n gi\u1ea3ng cho c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i. &#8220;Tay Ch\u00faa \u1edf v\u1edbi h\u1ecd&#8221; (11:21), cho th\u1ea5y s\u1ef1 ch\u1ea5p thu\u1eadn c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1eddi ch\u1ee9ng v\u01b0\u1ee3t qua ranh gi\u1edbi c\u1ee7a h\u1ecd.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>S\u1ef1 R\u1ed9ng L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 L\u00f2ng Th\u01b0\u01a1ng X\u00f3t do Th\u00e1nh Linh D\u1eabn D\u1eaft:<\/strong> An-ti-\u1ed1t \u0111\u00e3 th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 d\u1eabn d\u1eaft c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi cho nhu c\u1ea7u c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Khi Th\u00e1nh Linh ti\u1ebft l\u1ed9 qua A-ga-b\u00fat r\u1eb1ng m\u1ed9t n\u1ea1n \u0111\u00f3i s\u1eafp x\u1ea3y ra (11:28), h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u00e3 ngay l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1p l\u1ea1i b\u1eb1ng s\u1ef1 d\u00e2ng hi\u1ebfn hy sinh, g\u1eedi c\u1ee9u tr\u1ee3 \u0111\u1ebfn Gi\u00ea-ru-sa-lem (11:29-30). M\u1eb7c d\u00f9 l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c tr\u1ebb v\u1edbi ngu\u1ed3n l\u1ef1c h\u1ea1n ch\u1ebf, h\u1ecd \u0111\u00e3 th\u1ef1c h\u00e0nh l\u00f2ng r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac \u0111\u1ea9y b\u1edfi \u00e2n \u0111i\u1ec3n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec ngh\u0129a v\u1ee5 ph\u00e1p l\u00fd. M\u00f4 h\u00ecnh n\u00e0y quan tr\u1ecdng h\u01a1n c\u01a1 ch\u1ebf: \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi ti\u1ebft l\u1ed9 m\u1ed9t nhu c\u1ea7u, v\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u00e3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i b\u1eb1ng l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n v\u00f4 gi\u00e1.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>M\u1ee5c V\u1ee5 Gi\u1ea3ng D\u1ea1y B\u1ec1n V\u1eefng:<\/strong> Ba-na-ba v\u00e0 Sau-l\u01a1 \u0111\u00e3 &#8220;d\u1ea1y d\u1ed7 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi&#8221; trong su\u1ed1t m\u1ed9t n\u0103m (11:26). \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 gi\u1ea3i tr\u00ed thu h\u00fat ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u1ea1o m\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn Kinh Th\u00e1nh v\u1eefng v\u00e0ng \u0111\u1ec3 g\u00e2y d\u1ef1ng nh\u1eefng m\u00f4n \u0111\u1ed3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Vi\u1ec7c Sai Ph\u00e1i Truy\u1ec1n Gi\u00e1o L\u1ea5y Th\u1edd Ph\u01b0\u1ee3ng L\u00e0m Trung T\u00e2m:<\/strong> C\u00f4ng v\u1ee5 13:1-3 m\u00f4 t\u1ea3 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m then ch\u1ed1t: &#8220;Khi h\u1ecd \u0111ang th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00faa v\u00e0 ki\u00eang \u0103n, \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh ph\u00e1n r\u1eb1ng: &#8216;H\u00e3y \u0111\u1ec3 ri\u00eang Ba-na-ba v\u00e0 Sau-l\u01a1 cho ta, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ta \u0111\u00e3 g\u1ecdi h\u1ecd.'&#8221; Vi\u1ec7c \u1ee7y th\u00e1c s\u1ee9 m\u1ea1ng Ch\u00faa kh\u00f4ng x\u1ea3y ra trong m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u1ecdp c\u1ee7a ban b\u1ec7 m\u00e0 trong b\u1ed1i c\u1ea3nh c\u1ea7u nguy\u1ec7n, ki\u00eang \u0103n v\u00e0 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng. S\u1ee9 m\u1ea1ng n\u1ea3y sinh t\u1eeb s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng giao v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>An-ti-\u1ed1t l\u00e0 Hi\u1ec7n Th\u00e2n Th\u1ea7n H\u1ecdc c\u1ee7a R\u00f4-ma 11<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa th\u1ea7n h\u1ecdc c\u00e2y \u00f4-li-ve c\u1ee7a Phao-l\u00f4 v\u00e0 m\u00f4 th\u1ee9c h\u1ed9i th\u00e1nh An-ti-\u1ed1t gi\u1edd \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. An-ti-\u1ed1t l\u00e0 c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o tr\u1edf n\u00ean h\u1eefu h\u00ecnh: c\u00e1c nh\u00e1nh t\u1ef1 nhi\u00ean (c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu Do Th\u00e1i nh\u01b0 Ba-na-ba v\u00e0 Phao-l\u00f4) v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e1nh d\u1ea1i (nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tin Ch\u00faa ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i) c\u00f9ng h\u00fat s\u1ef1 s\u1ed1ng t\u1eeb c\u00f9ng m\u1ed9t g\u1ed1c (\u0110\u1ea5ng Christ), c\u00f9ng th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">An-ti-\u1ed1t \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf r\u1eb1ng Tin L\u00e0nh t\u1ea1o ra &#8220;m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi&#8221; (\u00ca-ph\u00ea-s\u00f4 2:15). B\u1ee9c t\u01b0\u1eddng ng\u0103n c\u00e1ch c\u1ee7a s\u1ef1 th\u00f9 \u0111\u1ecbch gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ngo\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y trong \u0110\u1ea5ng Christ. Nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u0103n h\u00f3a v\u1eabn c\u00f2n\u2014Phao-l\u00f4 v\u1eabn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, Lu-xi-\u00fat v\u1eabn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc Phi\u2014nh\u01b0ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a Tin L\u00e0nh ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a c\u1ee7a n\u00f3. \u0110\u1ea5ng Christ kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n b\u1ea3o t\u1ed3n nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t s\u1eafc t\u1ed9c\u2014Ng\u00e0i t\u1ea1o ra m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ph\u1ea7n IV: Nh\u1eefng \u00c1p D\u1ee5ng Th\u1ef1c Ti\u1ec5n cho c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh Ly H\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>1. T\u00e1i \u0110\u1ecbnh H\u00ecnh B\u1ea3n S\u1eafc t\u1eeb B\u1ea3o T\u1ed3n D\u00e2n T\u1ed9c sang Tham Gia v\u00e0o Ph\u00fac \u00c2m<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh ph\u1ea3i gi\u00fap c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam\u2014\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai\u2014tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi &#8220;T\u00f4i l\u00e0 ai?&#8221; b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi theo Phao-l\u00f4: &#8220;T\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e1nh \u00f4-li-ve d\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi b\u1edfi \u00e2n \u0111i\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u1edfi g\u1ed1c r\u1ec5 l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Christ.&#8221; \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng x\u00f3a b\u1ecf b\u1ea3n s\u1eafc Vi\u1ec7t Nam; n\u00f3 \u0111\u1eb7t b\u1ea3n s\u1eafc \u0111\u00f3 d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t b\u1ea3n s\u1eafc c\u01a1 b\u1ea3n h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">V\u1ec1 m\u1eb7t th\u1ef1c t\u1ebf, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00e1c bu\u1ed5i th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng n\u00e2ng c\u1ea5p v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam nh\u01b0 m\u1ed9t <strong>m\u00f3n qu\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1eb7ng cho h\u1ed9i th\u00e1nh to\u00e0n c\u1ea7u<\/strong> ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7. C\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng n\u00ean th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean nh\u1ea5n m\u1ea1nh c\u00e1c ph\u00e2n \u0111o\u1ea1n nh\u01b0 Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 7:9\u2014&#8221;m\u1ed9t \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng l\u1edbn kh\u00f4ng ai \u0111\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1eeb m\u1ecdi n\u01b0\u1edbc, m\u1ecdi chi ph\u00e1i, m\u1ecdi d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 m\u1ecdi ng\u00f4n ng\u1eef&#8221;\u2014c\u00f9ng v\u1edbi R\u00f4-ma 11. C\u00e1c nh\u00f3m thanh thi\u1ebfu ni\u00ean n\u00ean trang b\u1ecb cho ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 n\u00f3i r\u1ecf Tin L\u00e0nh trong nhi\u1ec1u b\u1ed1i c\u1ea3nh v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>2. Ph\u00e1t Tri\u1ec3n Ban L\u00e3nh \u0110\u1ea1o Song Ng\u1eef v\u00e0 Song V\u0103n H\u00f3a Qua c\u00e1c M\u1ee5c V\u1ee5 Ti\u1ebfng Anh<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Th\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ea5p b\u00e1ch nh\u1ea5t m\u00e0 c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t l\u00e0 kho\u1ea3ng c\u00e1ch l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u1ebf h\u1ec7. C\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t \u0111ang gi\u00e0 \u0111i; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb thu\u1ed9c th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u00e3 r\u1eddi \u0111i. Gi\u1ea3i ph\u00e1p kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ecdn gi\u1eefa m\u1ee5c v\u1ee5 n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t hay n\u00f3i ti\u1ebfng Anh m\u00e0 l\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u00f4ng th\u1ea1o c\u1ea3 hai v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 c\u00f3 n\u1ec1n t\u1ea3ng th\u1ea7n h\u1ecdc v\u1eefng ch\u1eafc cho c\u1ea3 hai b\u1ed1i c\u1ea3nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">An-ti-\u1ed1t c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y: Phao-l\u00f4 c\u00e2n nh\u1eafc hai th\u1ebf gi\u1edbi Do Th\u00e1i v\u00e0 Hy L\u1ea1p; Ba-na-ba l\u00e0m c\u1ea7u n\u1ed1i gi\u1eefa v\u0103n h\u00f3a Ch\u00edp-r\u01a1 v\u00e0 Gi\u00ea-ru-sa-lem. C\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam c\u1ea7n nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3ng b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t cho c\u00e1c b\u00e0, t\u01b0 v\u1ea5n b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh cho th\u1ebf h\u1ec7 millennials, v\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam cho c\u00e1c h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c khai sinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">S\u1ef1 c\u00e2n nh\u1eafc tr\u00ean c\u0169ng cho th\u1ea5y m\u1ed9t b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng v\u1ec1 s\u1ef1 k\u1ebf th\u1eeba l\u00e3nh \u0111\u1ea1o. Nh\u01b0 M\u1ee5c s\u01b0 Ph\u1ea1m H\u00f9ng \u0111\u00e3 tinh \u00fd nh\u1eadn x\u00e9t, nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n kh\u00e1c nhau c\u1ee7a m\u1ed9t phong tr\u00e0o \u0111\u00f2i h\u1ecfi nh\u1eefng \u00e2n t\u1ee9 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o kh\u00e1c nhau. Giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u00f2a gi\u1ea3i v\u00e0 x\u00e2y c\u1ea7u n\u1ed1i nh\u01b0 Ba-na-ba \u0111\u1ec3 x\u00e1c nh\u1eadn v\u00e0 k\u1ebft n\u1ed1i c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1edbi t\u1eeb Ch\u00faa n\u00e0y v\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp t\u1eeb Gi\u00ea-ru-sa-lem. Sau \u0111\u00f3, khi s\u1ee9 m\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t khu\u00f4n kh\u1ed5 th\u1ea7n h\u1ecdc v\u1eefng ch\u1eafc, nh\u1eefng \u00e2n t\u1ee9 c\u1ee7a s\u1ee9 \u0111\u1ed3 Phao-l\u00f4 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u00f4ng l\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u (v\u00e0 t\u00ean c\u1ee7a Ba-na-ba v\u00e0o h\u00e0ng th\u1ee9 trong s\u00e1ch C\u00f4ng V\u1ee5). \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan trong vi\u1ec7c nh\u1eadn di\u1ec7n v\u00e0 trao quy\u1ec1n cho nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ph\u00f9 h\u1ee3p v\u00e0o \u0111\u00fang th\u1eddi \u0111i\u1ec3m, t\u00f4n vinh c\u00f4ng lao n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a nh\u1eefng &#8216;Ba-na-ba&#8217; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho n\u0103ng l\u1ef1c r\u00f4ng l\u1edbn c\u1ee7a nh\u1eefng &#8216;Phao-l\u00f4&#8217;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">V\u00e0o th\u1eadp ni\u00ean 1990-2000, c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi m\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c chung: ph\u1ee5c v\u1ee5 th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai, cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn l\u00ean trong v\u0103n h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y v\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu n\u00f3i ti\u1ebfng Anh. Nhi\u1ec1u h\u1ed9i ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i b\u1eb1ng c\u00e1ch th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t M\u1ee5c V\u1ee5 Ti\u1ebfng Anh (EM) \u0111\u1ec3 k\u1ebft n\u1ed1i c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t m\u00e1i nh\u00e0 th\u1edd. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c nh\u01b0 v\u1eady, gi\u1edbi tr\u1ebb th\u01b0\u1eddng tr\u00f4i d\u1ea1t \u0111\u1ebfn c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh b\u1ea3n x\u1ee9 ho\u1eb7c r\u1eddi b\u1ecf ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng H\u1ed9i Th\u00e1nh\u2014m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn tr\u00ean kh\u1eafp c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam.[^23]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">M\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ti\u1ebfp c\u1eadn hi\u1ec7u qu\u1ea3 l\u00e0 m\u00f4 h\u00ecnh &#8216;M\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh, Hai Ng\u00f4n Ng\u1eef&#8217;, n\u01a1i c\u00e1c h\u1ed9i ch\u00fang n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 ti\u1ebfng Anh chia s\u1ebb m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh l\u00e3nh \u0111\u1ea1o chung trong khi v\u1eabn th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ee5c v\u1ee5 b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef ch\u00ednh c\u1ee7a h\u1ecd. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh \u1edf Texas, H\u1ed9i Th\u00e1nh B\u00e1p-t\u00edt Redeemer \u1edf Plano, \u0111\u00e3 s\u00e1p nh\u1eadp hai H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng nhau tr\u01b0\u1edbc khi chuy\u1ec3n sang c\u00e1c b\u00e0i gi\u1ea3ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 ti\u1ebfng Anh \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u0111o\u00e0n t\u1ee5 l\u1ea1i nh\u01b0 m\u1ed9t th\u00e2n th\u1ec3.[^24] M\u00f4 h\u00ecnh n\u00e0y th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u1ea7m nh\u00ecn An-ti-\u1ed1t v\u1ec1 s\u1ef1 hi\u1ec7p nh\u1ea5t trong \u0111a d\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">T\u1ea1i \u00dac, H\u1ed9i Th\u00e1nh Earthen Vessels (Melbourne) \u0111\u00e3 d\u00f9ng song ng\u1eef t\u1eeb n\u0103m 1981 v\u00e0 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng h\u1ee3p nh\u1ea5t c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 quanh m\u1ed9t s\u1ee9 m\u1ea1ng chung. C\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean l\u1edbn tu\u1ed5i v\u00e0 tr\u1ebb tu\u1ed5i \u0111\u00e3 h\u1ee3p t\u00e1c trong c\u00e1c nh\u00f3m truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam, v\u1edbi c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng l\u00e3o h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u00e0 gi\u1edbi tr\u1ebb d\u1eabn \u0111\u1ea7u c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea1i ti\u1ec1n tuy\u1ebfn\u2014c\u00e1ch c\u1ee5 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 k\u1ebft n\u1ed1i ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a th\u00f4ng qua m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau chung.[^25]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">M\u1ed9t s\u1ed1 M\u1ee5c V\u1ee5 ti\u1ebfng Anh th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai ng\u00e0y c\u00e0ng \u00e1p d\u1ee5ng tr\u1ecdng t\u00e2m \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c trong khi v\u1eabn duy tr\u00ec s\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u1edf Nam \u00dac \u0111\u00e3 h\u00ecnh dung r\u00f5 r\u00e0ng th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai n\u00f3i ti\u1ebfng Anh chuy\u1ec3n th\u00e0nh m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c nh\u01b0 bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a Tin L\u00e0nh r\u1ed9ng m\u1edf.[^26] \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc \u0111i h\u1eefu h\u00ecnh t\u1eeb b\u1ea3o t\u1ed3n (Si-\u00f4n) sang s\u1ee9 m\u1ea1ng (An-ti-\u1ed1t).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">M\u1ed9t s\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p th\u1ef1c h\u00e0nh t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eb7p \u0111i l\u1eb7p l\u1ea1i trong c\u00e1c v\u00ed d\u1ee5 tr\u00ean:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>Ch\u1ee7 \u00fd vi\u1ec7c h\u00f2a nh\u1eadp ng\u00f4n ng\u1eef <\/strong>(d\u1ecbch thu\u1eadt, c\u00e1c bu\u1ed5i l\u1ec5 song ng\u1eef, v\u00e0 c\u00e1c l\u1ec5 k\u1ef7 ni\u1ec7m nh\u1ea1y b\u00e9n v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>D\u00ecu d\u1eaft li\u00ean th\u1ebf h\u1ec7 v\u00e0 s\u1ee9 m\u1ea1ng chung<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>\u0110\u1ea7u t\u01b0 v\u00e0o ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o song ng\u1eef<\/strong> (bao g\u1ed3m th\u1ef1c t\u1eadp v\u00e0 h\u1ecdc b\u1ed5ng cho c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai)<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>K\u1ebft n\u1ed1i li\u00ean H\u1ed9i Th\u00e1nh<\/strong> \u0111\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi l\u1eabn nhau v\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ea1o kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng thanh ni\u00ean \u0111\u00e1ng k\u1ec3<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o tr\u00ean kh\u1eafp c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i Vi\u1ec7t Nam nh\u1ea5n m\u1ea1nh nhu c\u1ea7u c\u1ea5p thi\u1ebft ph\u1ea3i \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 v\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o gi\u00e1o d\u00e2n th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai. Nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o B\u00e1p-t\u00edt Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 n\u00f3i: &#8220;H\u00e3y c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai&#8230; Kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb [Vi\u1ec7t Nam] \u0111ang d\u1ea5n th\u00e2n \u0111i v\u00e0o ch\u1ee9c v\u1ee5, ngay c\u1ea3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ee5c v\u1ee5 ti\u1ebfng Anh.&#8221;[^27]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">\u1ede nh\u1eefng n\u01a1i c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, k\u1ebft qu\u1ea3 r\u1ea5t \u0111\u00e1ng hy v\u1ecdng: C\u00e1c M\u1ee5c V\u1ee5 Ti\u1ebfng Anh ph\u00e1t tri\u1ec3n, c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai xu\u1ea5t hi\u1ec7n, v\u00e0 c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh tr\u1edf th\u00e0nh c\u1ea7u n\u1ed1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c khu d\u00e2n c\u01b0 \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i thi\u1ebfu s\u1ef1 tham gia, c\u00e1c h\u1ed9i ch\u00fang gi\u00e0 c\u1ed7i ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 suy t\u00e0n. M\u1ee5c V\u1ee5 Ti\u1ebfng Anh kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed9t bu\u1ed5i l\u1ec5 song song, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u01b0\u1eddn \u01b0\u01a1m quan tr\u1ecdng cho th\u1ebf h\u1ec7 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ti\u1ebfp theo v\u00e0 l\u00e0 m\u1eb7t tr\u1eadn \u0111\u1ea7u ti\u00ean cho s\u1ef1 tham gia truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>3. Nghi\u00ean C\u1ee9u \u0110i\u1ec3n H\u00ecnh: M\u1ee5c V\u1ee5 Ti\u1ebfng Anh Midway v\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh&nbsp; Redemption Point\u2014T\u1eeb B\u1ea3o T\u1ed3n \u0111\u1ebfn An-ti-\u1ed1t<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">H\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1eeb l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u1ebfn th\u1ef1c h\u00e0nh \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ea3 ni\u1ec1m tin th\u1ea7n h\u1ecdc v\u00e0 l\u00f2ng can \u0111\u1ea3m t\u1ed5 ch\u1ee9c. C\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a M\u1ee5c V\u1ee5 Ti\u1ebfng Anh Midway v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c k\u1ebf nhi\u1ec7m c\u1ee7a n\u00f3, h\u1ed9i th\u00e1nh&nbsp; Redemption Point, cung c\u1ea5p m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh c\u1ee5 th\u1ec3 v\u1ec1 m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam \u0111ang c\u1ed1 g\u1eafng s\u1ed1ng theo s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i m\u00f4 th\u1ee9c t\u1eeb Si-\u00f4n t\u1eadp trung v\u00e0o b\u1ea3o t\u1ed3n sang An-ti-\u1ed1t sai ph\u00e1i truy\u1ec1n gi\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>B\u01b0\u1edbc Ngo\u1eb7t Th\u1ea7n H\u1ecdc: T\u1eeb Duy Tr\u00ec \u0111\u1ebfn S\u1ee9 M\u1ea1ng (1996-2008)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">M\u1ee5c V\u1ee5 Ti\u1ebfng Anh Midway b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u01b0 m\u1ed9t ban thanh ni\u00ean \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh trong nh\u1eefng n\u0103m 1990 trong m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh di d\u00e2n Vi\u1ec7t Nam. Nh\u01b0ng m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn v\u1edbi s\u1ef1 ra m\u1eaft c\u1ee7a ban thanh ni\u00ean ti\u1ebfng Anh. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o thanh ni\u00ean v\u00e0 sau n\u00e0y l\u00e0 m\u1ee5c s\u01b0 s\u00e1ng l\u1eadp c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh&nbsp; Redemption Point \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t ni\u1ec1m x\u00e1c t\u00edn s\u1ebd \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh ba th\u1eadp k\u1ef7 ti\u1ebfp theo: &#8220;N\u1ebfu Ch\u00faa kh\u00f4ng d\u00f9ng ch\u00fang ta \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp c\u1eadn ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi, th\u00ec t\u1ed1t h\u01a1n h\u1ebft l\u00e0 n\u00ean d\u1eb9p ti\u1ec7m. C\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t ban b\u1ec7 n\u1eefa \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec?&#8221;[^28] \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho m\u1ed9t s\u1ef1 t\u00e1i \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng th\u1ea7n h\u1ecdc c\u01a1 b\u1ea3n: c\u00e2u h\u1ecfi trung t\u00e2m tr\u1edf th\u00e0nh, &#8220;L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta huy \u0111\u1ed9ng th\u1ebf h\u1ec7 ti\u1ebfp theo cho s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi?&#8221; thay v\u00ec &#8220;L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta b\u1ea3o t\u1ed3n b\u1ea3n s\u1eafc t\u00edn \u0111\u1ed3 Vi\u1ec7t Nam?&#8221; M\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi t\u1ea1o ra m\u1ed9t \u1ed1c \u0111\u1ea3o d\u00e2n t\u1ed9c t\u1eadp trung v\u00e0o duy tr\u00ec; c\u00e2u h\u1ecfi kia t\u1ea1o ra m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh truy\u1ec1n gi\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">\u0110\u1ebfn n\u0103m 2001, ban l\u00e3nh \u0111\u1ea1o thanh ni\u00ean nh\u1eadn ra m\u1ed9t c\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng r\u1eb1ng gi\u1edbi tr\u1ebb n\u00f3i ti\u1ebfng Anh kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecb \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb v\u0129nh vi\u1ec5n c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh m\u1eb9. H\u1ecd l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp c\u1eadn v\u00e0 trao quy\u1ec1n, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 nh\u1eefng th\u00e0nh vi\u00ean n\u00f3i ti\u1ebfng Anh c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh ti\u1ebfng Vi\u1ec7t.[^29] \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i vun tr\u1ed3ng m\u1ed9t h\u1ed9i ch\u00fang t\u1ef1 t\u00fac, t\u1ef1 qu\u1ea3n, t\u1ef1 truy\u1ec1n b\u00e1, v\u00e0 t\u1ef1 th\u1ea7n h\u1ecdc h\u00f3a\u2014nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7u kinh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh truy\u1ec1n gi\u00e1o tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ec7 tinh ph\u1ee5 thu\u1ed9c.[^30]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n m\u00f4 th\u1ee9c tr\u1edf n\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng trong c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u l\u1eadp k\u1ebf ho\u1ea1ch (planning documents):<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\">T\u1eeb <strong>B\u1ea3o t\u1ed3n<\/strong> \u2192 \u0110\u1ebfn <strong>Tham gia v\u00e0o s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">T\u1eeb <strong>\u0110\u01a1n v\u0103n h\u00f3a<\/strong> \u2192 \u0110\u1ebfn <strong>C\u00e1c nh\u00f3m \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c, song ng\u1eef<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">T\u1eeb <strong>N\u1ed7i \u0111au h\u01b0\u1edbng n\u1ed9i<\/strong> \u2192 \u0110\u1ebfn <strong>S\u1ef1 c\u00f4ng b\u1ed1 h\u01b0\u1edbng ngo\u1ea1i<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li class=\"\">T\u1eeb <strong>L\u00e3nh \u0111\u1ea1o tr\u00f4ng coi<\/strong> \u2192 \u0110\u1ebfn <strong>L\u00e3nh \u0111\u1ea1o sai ph\u00e1i<\/strong>[^31]<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00fang ta ch\u1ea5p nh\u1eadn th\u1ef1c t\u1ebf r\u1eb1ng b\u1ea3n s\u1eafc v\u0103n h\u00f3a s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n quy t\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. H\u1ed9i Th\u00e1nh ph\u1ea3i tr\u1edf n\u00ean truy\u1ec1n gi\u00e1o trong b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a m\u00ecnh\u2014ti\u1ebfp c\u1eadn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0 m\u1ea5t b\u1ea5t k\u1ec3 xu\u1ea5t th\u00e2n, gi\u1edbi thi\u1ec7u h\u1ecd v\u1edbi Ph\u00fac \u00c2m, v\u00e0 m\u00f4n \u0111\u1ed3 h\u00f3a h\u1ecd.[^32]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">\u0110\u1ebfn n\u0103m 2008, bu\u1ed5i nh\u00f3m ti\u1ebfng Anh c\u1ee7a Midway c\u00f3 trung b\u00ecnh h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi tham d\u1ef1, bao g\u1ed3m nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gia \u0111\u00ecnh v\u1edbi H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam.[^33] EM \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ec3 v\u00e0o m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n c\u1ee7a con d\u00e2n Ch\u00faa, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ng\u00f4n ng\u1eef cho con c\u00e1i c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00edn \u0111\u1ed3 Vi\u1ec7t Nam nh\u1eadp c\u01b0 \u1edf M\u1ef9.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>\u0110i\u1ec1u H\u01b0\u1edbng C\u0103ng Th\u1eb3ng Li\u00ean Th\u1ebf H\u1ec7: Kh\u1ee7ng Ho\u1ea3ng 2009 v\u00e0 Vi\u1ec7c Th\u00e0nh L\u1eadp H\u1ed9i Th\u00e1nh 2010<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Tuy nhi\u00ean, qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i t\u1eeb b\u1ea3o t\u1ed3n sang s\u1ee9 m\u1ea1ng hi\u1ebfm khi su\u00f4n s\u1ebb. H\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a Midway minh h\u1ecda nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a m\u1ee5c v\u1ee5 li\u00ean th\u1ebf h\u1ec7 trong b\u1ed1i c\u1ea3nh ly h\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Ban ch\u1ea5p h\u00e0nh h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111\u1ec3 trao cho h\u1ed9i ch\u00fang ti\u1ebfng Anh, m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c h\u00f3a trong c\u00e1c H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Gi\u00e1o H\u1ea1t. Ti\u1ebfn s\u0129 L\u00ea V\u0129nh Th\u1ea1ch \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u01a1 c\u1ea5u\u2014m\u00f4 h\u00ecnh <strong>C\u00e1i D\u00f9<\/strong> (EM v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t ban c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh m\u1eb9), m\u00f4 h\u00ecnh <strong>Song Song<\/strong> (m\u1ed9t h\u1ed9i ch\u00fang b\u00e1n t\u1ef1 tr\u1ecb), v\u00e0 m\u00f4 h\u00ecnh <strong>H\u1ed9i Ch\u00fang<\/strong> \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 (m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c khai sinh)\u2014t\u1ea1i H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Gi\u00e1o H\u1ea1t 2003.[^34] S\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ea5p gi\u00e1o h\u1ea1t n\u00e0y \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u01a1 c\u1ea5u c\u1ee7a EM b\u00e1o hi\u1ec7u s\u1ef1 c\u00f4ng nh\u1eadn ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng r\u1eb1ng th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai n\u00f3i ti\u1ebfng Anh \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u h\u01a1n l\u00e0 s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ng\u00f4n ng\u1eef\u2014h\u1ecd c\u1ea7n s\u1ef1 t\u1ef1 ch\u1ee7 c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i s\u1ef1 k\u00eau g\u1ecdi truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 2005-2008, trong xu h\u01b0\u1edbng ph\u00e1t tri\u1ec3n song song: m\u1ed9t Ban L\u00e3nh \u0111\u1ea1o Ti\u1ebfng Anh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp, m\u1ed9t m\u1ee5c s\u01b0 cho sinh vi\u00ean b\u00e1n th\u1eddi gian \u0111\u01b0\u1ee3c cung l\u01b0\u01a1ng b\u1edfi EM, v\u00e0 EM \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 ng\u00e2n s\u00e1ch v\u00e0 t\u00e0i kho\u1ea3n ng\u00e2n h\u00e0ng ri\u00eang t\u1ea1i Midway.[^35]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">R\u1ed3i t\u1edbi 2009, m\u1ed9t cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t l\u1edbn \u0111\u00e3 chia \u0111\u00f4i H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, v\u00e0 ban ch\u1ea5p h\u00e0nh m\u1edbi b\u00e3i b\u1ecf quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 m\u00f4 h\u00ecnh song song\u2014k\u00e9o m\u1ee5c v\u1ee5 ti\u1ebfng Anh tr\u1edf l\u1ea1i m\u00f4 h\u00ecnh C\u00e1i D\u00f9 v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m 2010, g\u00e2y suy s\u1ee5p tinh th\u1ea7n v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tham d\u1ef1 trong h\u1ed9i ch\u00fang ti\u1ebfng Anh.[^36] B\u1ea3n n\u0103ng b\u1ea3o t\u1ed3n, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00edch ho\u1ea1t b\u1edfi kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng, \u0111\u00e3 t\u1ef1 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i trong h\u1ed9i th\u00e1nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Gi\u1eeda n\u0103m 2010, nh\u1eadn ra r\u1eb1ng m\u00f4 h\u00ecnh h\u1ee3p nh\u1ea5t \u0111ang th\u1ea5t b\u1ea1i, 40 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb h\u1ed9i ch\u00fang ti\u1ebfng Anh \u0111\u00e3 ra ri\u00eang v\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi h\u1ed9i th\u00e1nh Redemption Point v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ch\u00fac ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ea1t Vi\u1ec7t Nam \u2014 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn nh\u1eadn r\u1eb1ng \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 chia r\u1ebd th\u00f9 \u0111\u1ecbch, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c &#8220;t\u00e1i-khai-sinh&#8221; cho \u0111\u1ea1i s\u1ee9 m\u1ea1ng.[^37] Ng\u00f4n ng\u1eef n\u00e0y r\u1ea5t c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a: \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1eeb b\u1ecf m\u00e0 l\u00e0 nh\u00e2n r\u1ed9ng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c. H\u1ed9i th\u00e1nh&nbsp; Redemption Point \u0111\u00e3 ch\u1ecdn c\u00f9ng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m v\u1edbi h\u1ed9i ch\u00fang n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 ly khai m\u1ed9t m\u1ed9t n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Hai h\u1ed9i ch\u00fang s\u1ebd c\u00f9ng d\u00f9ng m\u1ed9t khu\u00f4n vi\u00ean v\u1edbi hai bu\u1ed5i nh\u00f3m ri\u00eang v\u00e0 hai ban ch\u1ea5p h\u00e0nh ri\u00eang, nh\u01b0ng trong tinh th\u1ea7n \u0111\u1ed1i t\u00e1c\u2014m\u1ed9t c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn &#8220;hai th\u00e2n th\u1ec3, m\u1ed9t m\u00e1i nh\u00e0.&#8221;[^38]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">T\u00e0i li\u1ec7u n\u1ed9i b\u1ed9 &#8220;H\u01b0\u1edbng D\u1eabn \u0111\u1ebfn S\u1ef1 H\u00f2a H\u1ee3p&#8221;, do m\u1ed9t nh\u00e0 c\u1ed1 v\u1ea5n v\u1ec1 ph\u00e1t tri\u1ec3n EM Ti\u1ebfn s\u0129 Robert Goette, so\u1ea1n th\u1ea3o, \u0111\u00e3 khuy\u1ebfn kh\u00edch <strong>qu\u1ea3n l\u00fd linh ho\u1ea1t<\/strong>: th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t n\u00ean th\u00edch \u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 chu\u1ea9n m\u1ef1c c\u1ee7a th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai mi\u1ec5n l\u00e0 ch\u00fang ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi Kinh Th\u00e1nh. Ng\u00f4n ng\u1eef n\u00ean theo v\u0103n h\u00f3a; bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t trong EM ph\u1ea3i theo v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t s\u1ebd \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u00e1ch \u0111\u00f4 h\u1ed9 v\u0103n h\u00f3a kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft.[^39] C\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean n\u00f3i ti\u1ebfng Anh \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch truy\u1ec1n gi\u1ea3ng ra ngo\u00e0i c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Vi\u1ec7t Nam; kh\u00f4ng truy\u1ec1n gi\u1ea3ng l\u00e0 tr\u1edf n\u00ean c\u1eb1n c\u1ed7i, v\u00e0 kh\u00f4ng cho ph\u00e9p h\u1ecd l\u00e3nh \u0111\u1ea1o l\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c \u00e2n t\u1ee9 thu\u1ed9c linh c\u1ee7a h\u1ecd.[^40]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e1c b\u00e1o c\u00e1o h\u00e0ng n\u0103m c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh&nbsp; Redemption Point \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t t\u1ea7m nh\u00ecn truy\u1ec1n gi\u00e1o r\u00f5 r\u00e0ng: \u0111\u1ec3 th\u1ea5y m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u1ee9u chu\u1ed9c c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00ea-xu th\u1ee9c t\u1ec9nh t\u1eeb trong ch\u00ednh ch\u00fang ta, sau \u0111\u00f3 trong c\u00e1c v\u00f2ng li\u00ean h\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00fang ta, nh\u00e2n r\u1ed9ng Ph\u00fac \u00c2m \u0111\u1ebfn th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 t\u01b0 v\u00e0 xa h\u01a1n n\u1eefa.[^41] Tuy\u00ean b\u1ed1 s\u1ee9 m\u1ea1ng trong \u201c\u0110\u1ec1 xu\u1ea5t Th\u00e0nh l\u1eadp H\u1ed9i Th\u00e1nh Redemption Point\u201d \u0111\u00e3 k\u1ebft tinh ni\u1ec1m x\u00e1c t\u00edn c\u1ee7a An-ti-\u1ed1t: &#8220;\u0110\u01b0\u1ee3c thu h\u00fat b\u1edfi t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, c\u00f9ng nhau l\u1edbn l\u00ean b\u1edfi Th\u00e1nh Linh, v\u00e0 ph\u1ee5c v\u1ee5 v\u00e0 chia s\u1ebb Tin L\u00e0nh c\u1ee7a Ch\u00faa Je6sus\u2014v\u00ec Tin L\u00e0nh thay \u0111\u1ed5i m\u1ecdi th\u1ee9.&#8221;[^42]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">H\u1ed9i th\u00e1nh Redemption Point c\u0169ng \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a s\u1ee9c m\u1ea1nh m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c bi\u1ec7t: kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1edfi quy m\u00f4 s\u1ed1 \u0111\u00f4ng m\u00e0 b\u1edfi nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00faa bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. C\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ea7u nguy\u1ec7n r\u1eb1ng \u00edt nh\u1ea5t 10% s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i nh\u00f3m s\u1ebd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a tin Ch\u00faa v\u00e0o b\u1ea5t k\u1ef3 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng lu\u00f4n h\u01b0\u1edbng ngo\u1ea1i.[^43]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>C\u00e1c C\u00f4ng C\u1ee5 v\u00e0 Khu\u00f4n Kh\u1ed5 Th\u1ef1c Ti\u1ec5n \u0111\u1ec3 Tr\u1edf Th\u00e0nh An-ti-\u1ed1t<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Vi\u1ec7c chuy\u1ec3n t\u1eeb b\u1ea3o t\u1ed3n sang s\u1ee9 m\u1ea1ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u h\u01a1n l\u00e0 ni\u1ec1m tin th\u1ea7n h\u1ecdc; n\u00f3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 v\u00e0 khu\u00f4n kh\u1ed5 th\u1ef1c ti\u1ec5n. C\u1ea3 M\u1ee5c V\u1ee5 Ti\u1ebfng Anh Midway v\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh&nbsp; Redemption Point \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u1eed nghi\u1ec7m v\u1edbi nhi\u1ec1u h\u1ec7 th\u1ed1ng m\u00f4n \u0111\u1ed3 h\u00f3a v\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o kh\u00e1c nhau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">V\u00e0o cu\u1ed1i nh\u1eefng n\u0103m 1990, EM Midway \u0111\u00e3 \u00e1p d\u1ee5ng tri\u1ebft l\u00fd \u0111\u00e0o t\u1ea1o m\u00f4n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a <strong>SonLife<\/strong> (t\u00e0i li\u1ec7u H\u1ed9i Th\u00e1nh S\u1ed1ng M\u1ea1nh t\u1eeb T\u1ed5ng H\u1ed9i) nh\u1ea5n m\u1ea1nh vi\u1ec7c nh\u00e2n r\u1ed9ng c\u00f3 ch\u1ee7 \u00fd thay v\u00ec duy tr\u00ec ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh.[^44] \u0110\u1ebfn n\u0103m 2008, ban l\u00e3nh \u0111\u1ea1o EM \u0111\u00e3 ph\u00e1c th\u1ea3o m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ed3 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c linh cho th\u00e0nh vi\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u00f5 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i.[^45]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Khi th\u00e0nh l\u1eadp n\u0103m 2010, h\u1ed9i th\u00e1nh s\u1eed d\u1ee5ng <strong>C\u1ea9m nang Th\u00e0nh l\u1eadp H\u1ed9i th\u00e1nh c\u1ee7a Redeemer NYC<\/strong>, r\u1ed1i h\u1ed9i th\u00e1nh Redemption Point \u0111\u00e3 k\u1ebft h\u1ee3p c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 nh\u01b0 <strong>V\u00f2ng tr\u00f2n H\u1ecdc h\u1ecfi c\u1ee7a 3DM<\/strong> v\u00e0 <strong>tam gi\u00e1c L\u00ean-V\u00e0o-Ra<\/strong> (c\u00e2n b\u1eb1ng m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 s\u1ee9 m\u1ea1ng) \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c truy\u1ec1n gi\u00e1o.[^46] Vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n <strong>c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ed1t l\u00f5i<\/strong> \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 kh\u1eafc s\u00e2u m\u1ed9t tr\u1ecdng t\u00e2m h\u01b0\u1edbng ngo\u1ea1i trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u1ed9i ch\u00fang.[^47] M\u1ed7i c\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn m\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ef1c thi ni\u1ec1m x\u00e1c t\u00edn c\u1ee7a An-ti-\u1ed1t: s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh thu\u1ed9c linh ph\u1ea3i h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn s\u1ee9 m\u1ea1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ef1 duy tr\u00ec. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng m\u00f9a g\u1eb7t \u0111\u00e1ng k\u1ec3, g\u1ed3m nhi\u1ec1u b\u00e1p-tem.[^48]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Quan tr\u1ecdng l\u00e0 c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o nh\u1eadn ra s\u1ef1 c\u1ea7u nguy\u1ec7n l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng: &#8220;C\u1ea7u nguy\u1ec7n l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ef1c s\u1ef1; truy\u1ec1n gi\u1ea3ng l\u00e0 vi\u1ec7c theo sau.&#8221;[^49] Ni\u1ec1m x\u00e1c t\u00edn n\u00e0y n\u00ean h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u00e1c bu\u1ed5i th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ch\u00fang ta, n\u01a1i vi\u1ec7c sai ph\u00e1i truy\u1ec1n gi\u00e1o ph\u1ea3i xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u1ea7u nguy\u1ec7n ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb c\u00e1c \u1ee7y ban ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c\u2014ph\u1ea3n \u00e1nh m\u00f4 h\u00ecnh c\u1ee7a An-ti-\u1ed1t trong C\u00f4ng v\u1ee5 13:1-3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>K\u1ebft Qu\u1ea3: S\u1ef1 Tham Gia Truy\u1ec1n Gi\u00e1o v\u00e0 Ph\u00e1t Tri\u1ec3n L\u00e3nh \u0110\u1ea1o<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">S\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i t\u1eeb b\u1ea3o t\u1ed3n sang s\u1ee9 m\u1ea1ng \u0111\u00e3 mang l\u1ea1i k\u1ebft qu\u1ea3 h\u1eefu h\u00ecnh, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 trong s\u1ef1 tham gia truy\u1ec1n gi\u00e1o v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e1c chuy\u1ebfn truy\u1ec1n gi\u00e1o ng\u1eafn h\u1ea1n \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u1ea5t x\u00fac t\u00e1c cho s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh thu\u1ed9c linh v\u00e0 s\u1ef1 r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 \u01a1n g\u1ecdi. M\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o truy\u1ec1n gi\u00e1o n\u0103m 2007 \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb, vi\u1ec7c tham gia t\u00edch c\u1ef1c v\u00e0o s\u1ee9 m\u1ea1ng to\u00e0n c\u1ea7u c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u00e3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u00fd th\u1ee9c r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n v\u1ec1 b\u1ea3n s\u1eafc c\u00e1 nh\u00e2n, v\u1ec1 cam k\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc v\u1edbi vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u Kinh Th\u00e1nh, v\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng \u01a1n g\u1ecdi v\u00e0o m\u1ee5c v\u1ee5 l\u00e2u d\u00e0i. Nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y minh h\u1ecda c\u00e1ch s\u1ef1 tham gia truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh b\u1ea3n s\u1eafc: nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb kh\u00f4ng th\u1ec3 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi c\u00e2u chuy\u1ec7n l\u01b0u \u0111\u00e0y c\u1ee7a cha m\u1eb9, nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00e1m ph\u00e1 ra c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh qua vi\u1ec7c tham gia v\u00e0o s\u1ee9 m\u1ea1ng to\u00e0n c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi. [^50-53]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">\u0110\u1ebfn n\u0103m 2010, EM Midway \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o t\u1ea1o \u0111\u1ee7 c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 hai h\u1ed9i ch\u00fang: EM Midway c\u00f2n l\u1ea1i, v\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp, Redemption Point.[^54] H\u1ed9i th\u00e1nh&nbsp; Redemption Point \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o h\u01a1n n\u1eefa: th\u00eam nh\u00e2n s\u1ef1, cho h\u1ecdc b\u1ed5ng, th\u1ef1c t\u1eadp, v\u00e0 m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u01b0\u01a1m m\u01a1 h\u1ed9i th\u00e1nh m\u1edbi \u0111\u1ec3 vun tr\u1ed3ng c\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 v\u00e0 nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u01b0\u01a1ng lai.[^55]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">H\u1ed9i th\u00e1nh c\u0169ng ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng ti\u1ebfp c\u1eadn c\u00e1c sinh vi\u00ean qu\u1ed1c t\u1ebf t\u1eeb Nh\u1eadt B\u1ea3n, Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c. T\u00edn \u0111\u1ed3 chia s\u1ebb cu\u1ed9c s\u1ed1ng, \u0111\u01a1n gi\u1ea3n h\u00f3a c\u00e1c b\u00e0i h\u1ecdc d\u00f9ng ti\u1ebfng Anh gi\u1ea3n di h\u01a1n, cung c\u1ea5p s\u1ef1 \u0111\u01b0a \u0111\u00f3n v\u1edbi l\u00f2ng hi\u1ebfu kh\u00e1ch\u2014s\u1ed1ng theo 1 T\u00ea-sa-l\u00f4-ni-ca 2:8 trong m\u1ed9t b\u1ea3n s\u1eafc An-ti-\u1ed1t \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c.[^56]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Tuy nhi\u00ean, m\u1ee5c v\u1ee5 song v\u0103n h\u00f3a c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ea3. \u0110\u1ebfn n\u0103m 2012, vi\u1ec7c m\u1ed9t m\u1ee5c s\u01b0 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m hai h\u1ed9i th\u00e1nh \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 suy s\u1ee5p, th\u00fac \u0111\u1ea9y vi\u1ec7c k\u00eau g\u1ecdi th\u00eam m\u1ee5c s\u01b0 b\u1ed5 sung, nh\u1ea5n m\u1ea1nh h\u01a1n vi\u1ec7c \u0111\u00e0o t\u1ea1o v\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n.[^57] Cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u1ee7ng c\u1ed1 s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh b\u1ec1n v\u1eefng ph\u00e2n chia m\u1ee5c v\u1ee5 thay v\u00ec ch\u1ec9 t\u1eadp trung v\u00e0o m\u1ed9t v\u00e0i nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o song ng\u1eef.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>S\u1ef1 \u0110\u1ea3o Ng\u01b0\u1ee3c N\u0103m 2024: C\u00e1c T\u00edn H\u1eefu N\u00f3i Ti\u1ebfng Vi\u1ec7t Gia Nh\u1eadp M\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh Ti\u1ebfng Anh<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00f3 l\u1ebd b\u1eb1ng ch\u1ee9ng n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t v\u1ec1 s\u1ee9c m\u1ea1nh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a m\u00f4 th\u1ee9c An-ti-\u1ed1t \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u00e0o n\u0103m 2024. M\u1ed9t nh\u00f3m c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t\u2014nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadp c\u01b0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y\u2014\u0111\u00e3 ti\u1ebfp c\u1eadn h\u1ed9i th\u00e1nh Redemption Point \u0111\u1ec3 t\u00ecm ch\u1ed5 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng. V\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eadn l\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u \u0111\u1ebfn c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t kh\u00e1c, RP \u0111\u00e3 c\u01b0u mang v\u00e0 m\u1eddi h\u1ecd v\u00e0o s\u1ee9 m\u1ea1ng, t\u1ea7m nh\u00ecn v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ed1t l\u00f5i hi\u1ec7n c\u00f3 c\u1ee7a m\u00ecnh, thay v\u00ec \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ed9i th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam ri\u00eang bi\u1ec7t.[^58]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">\u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a m\u00f4 h\u00ecnh th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. Th\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai n\u00f3i ti\u1ebfng Anh gia nh\u1eadp c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 sau \u0111\u00f3 ph\u1ea3i v\u1eadt l\u1ed9n \u0111\u1ec3 t\u00ecm v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh. \u1ede \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 nh\u1ea5t n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t gia nh\u1eadp m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh n\u00f3i ti\u1ebfng Anh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf r\u00f5 r\u00e0ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t sinh ra t\u1ea1i M\u1ef9 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng x\u00f3m \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">RP \u0111\u00e3 t\u00edch h\u1ee3p nh\u1eefng t\u00edn h\u1eefu n\u00e0y th\u00f4ng qua quy tr\u00ecnh l\u00e0m th\u00e0nh vi\u00ean h\u1ed9i th\u00e1ch (membership process), nh\u1ea5n m\u1ea1nh cam k\u1ebft \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ee9 m\u1ea1ng ph\u00fac \u00e2m chung h\u01a1n l\u00e0 s\u1ef1 tho\u1ea3i m\u00e1i v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a.[^59] H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u0169ng c\u00f3 t\u1ed5 ch\u1ee9c bu\u1ed5i nh\u00f3m th\u00f4ng c\u00f4ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t h\u00e0ng th\u00e1ng (RPV) nh\u01b0 m\u1ed9t ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ti\u1ebfp c\u1eadn, thu h\u00fat nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tin Ch\u00faa. Sau \u0111\u00f3, h\u1ed9i th\u00e1nh d\u00f9ng m\u00f4 h\u00ecnh C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Truy\u1ec1n gi\u00e1o (Missional Community) c\u1ee7a Austin Stone church \u0111\u1ec3 kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t bu\u1ed5i nh\u00f3m th\u1ee9 hai ti\u1ebfng Vi\u1ec7t\u2014\u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u ng\u00f4n ng\u1eef cho s\u1ef1 truy\u1ec1n gi\u00e1o m\u00e0 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i b\u1ea3n s\u1eafc c\u1ed1t l\u00f5i ti\u1ebfng Anh c\u1ee7a h\u1ed9i th\u00e1nh RP.[^60]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">M\u00f4 h\u00ecnh n\u00e0y th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u1ea7m nh\u00ecn An-ti-\u1ed1t trong th\u1ef1c t\u1ebf: c\u00e1c nh\u00e1nh t\u1ef1 nhi\u00ean (t\u00edn h\u1eefu n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t) v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e1nh d\u1ea1i (ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t sinh ra t\u1ea1i M\u1ef9, sinh vi\u00ean qu\u1ed1c t\u1ebf, v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t) c\u00f9ng h\u00fat s\u1ef1 s\u1ed1ng t\u1eeb c\u00f9ng m\u1ed9t g\u1ed1c (\u0110\u1ea5ng Christ), c\u00f9ng th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng b\u1ea5t ch\u1ea5p s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t ng\u00f4n ng\u1eef, h\u1ee3p nh\u1ea5t b\u1edfi m\u1ed9t s\u1ee9 m\u1ea1ng chung.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Trong su\u1ed1t nh\u1eefng qu\u00e1 tr\u00ecnh chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i n\u00e0y, c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o nh\u1ea5n m\u1ea1nh &#8220;s\u1ef1 khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o&#8221; (R\u00f4-ma 11): h\u00e3y \u0111\u1ee9ng tr\u00ean \u0111\u1ee9c tin, ph\u1ea3i h\u1ea1 m\u00ecnh; t\u1ec9a b\u1ecf ki\u00eau ng\u1ea1o, x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u1eefng c\u00e2y c\u1ea7u.[^61] L\u1eadp tr\u01b0\u1eddng th\u1ea7n h\u1ecdc n\u00e0y \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p s\u1ef1 linh ho\u1ea1t th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o truy\u1ec1n gi\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>Nh\u1eefng B\u00e0i H\u1ecdc cho C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam R\u1ed9ng L\u1edbn H\u01a1n<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a EM Midway v\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh Redemption Point cung c\u1ea5p m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e0i h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n giao cho c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>S\u1ef1 r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 th\u1ea7n h\u1ecdc \u0111i tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 t\u1ed5 ch\u1ee9c.<\/strong> S\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i t\u1eeb b\u1ea3o t\u1ed3n sang s\u1ee9 m\u1ea1ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng Kinh Th\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc khi t\u00e1i c\u1ea5u tr\u00fac c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Xung \u0111\u1ed9t li\u00ean th\u1ebf h\u1ec7 l\u00e0 s\u1ef1 kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u chu\u1ed9c.<\/strong> Cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng n\u0103m 2009 g\u1ea7n nh\u01b0 \u0111\u00e3 ph\u00e1 h\u1ee7y m\u1ee5c v\u1ee5 ti\u1ebfng Anh, nh\u01b0ng khu\u00f4n kh\u1ed5 t\u00e1i-khai-sinh \u0111\u00e3 bi\u1ebfn xung \u0111\u1ed9t th\u00e0nh s\u1ef1 nh\u00e2n r\u1ed9ng.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>C\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 th\u1ef1c t\u1ebf r\u1ea5t quan tr\u1ecdng.<\/strong> Ng\u00f4n ng\u1eef truy\u1ec1n gi\u00e1o tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 hi\u1ec7n trong c\u00e1c khu\u00f4n kh\u1ed5, l\u1ecbch tr\u00ecnh, v\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 th\u1ef1c ti\u1ec5n.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng.<\/strong> N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u00e0o t\u1ea1o l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ee9 hai, c\u00e1c M\u1ee5c V\u1ee5 ti\u1ebfng Anh v\u1eabn l\u00e0 ph\u1ea7n ph\u1ee5 thu\u1ed9c thay v\u00ec l\u00e0 c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>M\u00f4 h\u00ecnh An-ti-\u1ed1t r\u1ea5t linh ho\u1ea1t.<\/strong> Nh\u00f3m n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t gia nh\u1eadp m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh ti\u1ebfng Anh v\u00e0o n\u0103m 2024 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf r\u1eb1ng tr\u1ecdng t\u00e2m s\u1ee9 m\u1ea1ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef, m\u1edbi l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh b\u1ea3n s\u1eafc.<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>C\u00e1i gi\u00e1 ph\u1ea3i tr\u1ea3 c\u00f3 th\u1eadt nh\u01b0ng \u0111\u00e1ng gi\u00e1.<\/strong> S\u1ef1 ki\u1ec7t s\u1ee9c c\u1ee7a m\u1ee5c s\u01b0, xung \u0111\u1ed9t, v\u00e0 s\u1ef1 m\u1ea5t m\u00e1t c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00edn \u0111\u1ed3 l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ef1c t\u1ebf \u0111au \u0111\u1edbn. Nh\u01b0ng gi\u1ea3i ph\u00e1p thay th\u1ebf\u2014m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh t\u1eadp trung v\u00e0o b\u1ea3o t\u1ed3n m\u00e0 m\u1ea5t \u0111i con c\u00e1i v\u00e0 s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a m\u00ecnh\u2014cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd \u0111au \u0111\u1edbn h\u01a1n.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>4. Vun Tr\u1ed3ng S\u1ef1 \u0110\u00e1p \u1ee8ng Do Th\u00e1nh Linh D\u1eabn D\u1eaft v\u00e0 L\u00f2ng R\u1ed9ng L\u01b0\u1ee3ng Hy Sinh<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">An-ti-\u1ed1t \u0111\u00e3 l\u00e0m m\u1eabu cho m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh h\u00f2a h\u1ee3p c\u1ea3 s\u1ef1 d\u1eabn d\u1eaft thi\u00eang li\u00eang v\u00e0 nhu c\u1ea7u con ng\u01b0\u1eddi. Th\u00e1nh Linh ti\u1ebft l\u1ed9 m\u1ed9t n\u1ea1n \u0111\u00f3i s\u1eafp x\u1ea3y ra, v\u00e0 H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1p l\u1ea1i b\u1eb1ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, g\u1eedi c\u1ee9u tr\u1ee3 \u0111\u1ebfn Gi\u00ea-ru-sa-lem (C\u00f4ng v\u1ee5 11:27-30). Sau \u0111\u00f3, trong l\u00fac th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ki\u00eang \u0103n, Th\u00e1nh Linh k\u00eau g\u1ecdi Ba-na-ba v\u00e0 Sau-l\u01a1 \u0111i truy\u1ec1n gi\u00e1o, v\u00e0 H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u00e3 sai h\u1ecd \u0111i (C\u00f4ng v\u1ee5 13:1-3).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam n\u00ean vun tr\u1ed3ng c\u00f9ng m\u1ed9t t\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y: l\u1eafng nghe m\u1ed9t c\u00e1ch mong \u0111\u1ee3i s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i b\u1eb1ng c\u00e1ch v\u00e2ng l\u1eddi v\u1edbi c\u1ea3 l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n l\u1ea9n can \u0111\u1ea3m. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng gi\u1ed1ng c\u00e1c \u1ee7y ban ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u1ea7u nguy\u1ec7n ki\u00eang \u0103n k\u00e9o d\u00e0i, \u0111\u1ec3 h\u1ecfi: &#8220;Ch\u00faa \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00e2u? Ng\u00e0i ti\u1ebft l\u1ed9 nh\u1eefng nhu c\u1ea7u n\u00e0o cho ch\u00fang ta? Ng\u00e0i \u0111ang k\u00eau g\u1ecdi ch\u00fang ta sai ai \u0111i?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u01a1 ch\u1ebf c\u1ee7a s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn thi\u00eang li\u00eang \u00edt quan tr\u1ecdng h\u01a1n th\u00e1i \u0111\u1ed9: <strong>Ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111ang l\u1eafng nghe kh\u00f4ng? Ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111ang \u0111\u00e1p \u1ee9ng kh\u00f4ng? Ch\u00fang ta c\u00f3 r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng?<\/strong> Ch\u00faa c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebft l\u1ed9 nhu c\u1ea7u v\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i qua vi\u1ec7c suy ng\u1eabm Kinh Th\u00e1nh, qua s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a m\u1ee5c s\u01b0, qua c\u00e1c ho\u00e0n c\u1ea3nh quan ph\u00f2ng, qua nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111\u1ebfn th\u0103m, ho\u1eb7c\u2014v\u00e2ng\u2014c\u1ea3 s\u1ef1 soi s\u00e1ng ti\u00ean tri. Th\u00e1nh Linh v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn H\u1ed9i Th\u00e1nh, ngay c\u1ea3 khi ch\u00fang ta th\u1eadn tr\u1ecdng v\u1ec1 c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri th\u1eddi nay. \u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang ch\u00fa \u00fd v\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t c\u00e1ch hy sinh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e1c c\u01a1 h\u1ed9i th\u1ef1c t\u1ebf cho l\u00f2ng r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"\"><strong>H\u1ed7 tr\u1ee3 c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft b\u1edb t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam:<\/strong> T\u00e0i tr\u1ee3 cho c\u00e1c m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi H\u1ed9i Th\u00e1nh t\u1ea1i gia, c\u00e1c ch\u1ee7ng vi\u1ec7n ng\u1ea7m, v\u00e0 c\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 \u00e1p l\u1ef1c<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>T\u00e0i tr\u1ee3 vi\u1ec7c th\u00e0nh l\u1eadp H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam<\/strong> \u1edf c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp c\u1eadn<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>B\u1ea3o tr\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ecb n\u1ea1n t\u1eeb c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c:<\/strong> \u0110\u00e1p l\u1ea1i l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o n\u0103m 1975<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Tham gia v\u1edbi sinh vi\u00ean qu\u1ed1c t\u1ebf Vi\u1ec7t Nam<\/strong> t\u1ea1i c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc B\u1eafc M\u1ef9 v\u1edbi l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb tri\u1ec7t \u0111\u1ec3<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Ph\u1ee5c v\u1ee5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadp c\u01b0 Vi\u1ec7t Nam g\u1ea7n \u0111\u00e2y<\/strong> \u0111ang ch\u1ea1y tr\u1ed1n kh\u00f3 kh\u0103n kinh t\u1ebf<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>H\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c m\u1ee5c v\u1ee5 t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam<\/strong>, n\u01a1i C\u01a1 \u0110\u1ed1c gi\u00e1o \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng b\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7[^62]<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>X\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ea7u n\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng Nam \u00c1<\/strong> m\u00e0 c\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 chung m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u0103n h\u00f3a<\/li>\n\n\n\n<li class=\"\"><strong>Ph\u1ee5c v\u1ee5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb thi\u1ec7t th\u00f2i<\/strong> trong c\u00e1c khu d\u00e2n c\u01b0 \u0111a v\u0103n h\u00f3a n\u01a1i c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam t\u1ecda l\u1ea1c<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"\">An-ti-\u1ed1t \u0111\u00e3 g\u1eedi c\u1ee9u tr\u1ee3 \u0111\u1ebfn Gi\u00ea-ru-sa-lem m\u1eb7c d\u00f9 tr\u1ebb h\u01a1n, nh\u1ecf h\u01a1n, v\u00e0 eo h\u1eb9p v\u1ec1 ngu\u1ed3n l\u1ef1c h\u01a1n. C\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam n\u00ean ch\u1ed1ng s\u1ef1 c\u00e1m d\u1ed7 t\u00edch tr\u1eef t\u00e0i nguy\u00ean cho vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n; thay v\u00e0o \u0111\u00f3 h\u00e3y th\u1ef1c thi m\u00f4 h\u00ecnh An-ti-\u1ed1t: l\u1eafng nghe \u0111\u00e1p \u1ee9ng, d\u00e2ng hi\u1ebfn hy sinh, v\u00e0 sai ph\u00e1i can \u0111\u1ea3m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>5. C\u00e2n Nh\u1eafc C\u0103ng Th\u1eb3ng trong Gi\u00e1o H\u1ea1t v\u1edbi T\u01b0 Duy N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">S\u1ef1 c\u00e1m d\u1ed7 v\u1ec1 l\u00f2ng t\u1ef1 h\u00e0o d\u00e2n t\u1ed9c v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 gi\u00e1o h\u1ea1t. V\u00e0o n\u0103m 2022, m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t gi\u00e1o ph\u00e1i Vi\u1ec7t Nam ly khai &#8220;b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, cho ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t&#8221; \u0111\u00e3 n\u1ed5i l\u00ean trong gi\u00e1o h\u1ea1t Vi\u1ec7t Nam. Ban ch\u1ea5p h\u00e0nh h\u1ed9i th\u00e1nh Redemption Point \u0111\u00e3 ch\u1ecdn s\u1ef1 hi\u1ec7p nh\u1ea5t thay v\u00ec l\u00f2ng t\u1ef1 h\u00e0o d\u00e2n t\u1ed9c, t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c th\u00fac \u0111\u1ea9y ph\u00fac \u00e2m thay v\u00ec s\u1ef1 t\u1ef1 ch\u1ee7 v\u0103n h\u00f3a.[^63]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh n\u00e0y th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a Phao-l\u00f4 trong R\u00f4-ma 11:20: &#8220;\u0110\u1eebng ki\u00eau ng\u1ea1o, nh\u01b0ng h\u00e3y s\u1ee3 h\u00e3i.&#8221; C\u00e1c C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam, l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e1nh \u00f4-li-ve d\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o b\u1edfi \u00e2n \u0111i\u1ec3n, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ec3 khoe khoang. S\u1ef1 k\u00eau g\u1ecdi c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 tham gia m\u1ed9t c\u00e1ch khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0o s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 d\u00e2n t\u1ed9c h\u00f3a Tin L\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><strong>6. K\u1ec3 M\u1ed9t C\u00e2u Chuy\u1ec7n M\u1edbi t\u1ea1i K\u1ef7 Ni\u1ec7m 50 N\u0103m H\u00e2n H\u1ec9<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">K\u1ef7 ni\u1ec7m 50 n\u0103m cho ta th\u1eddi \u0111i\u1ec3m <em>kairos<\/em> \u0111\u1ec3 t\u00e1i \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh c\u00e2u chuy\u1ec7n ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam. Thay v\u00ec c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u0169\u2014&#8221;Ch\u00fang ta l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u \u0111\u00e0y \u0111ang ti\u1ebfc th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, b\u1ea3o t\u1ed3n di s\u1ea3n c\u1ee7a m\u00ecnh cho \u0111\u1ebfn khi tr\u1edf v\u1ec1&#8221;\u2014h\u00e3y k\u1ec3 m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n m\u1edbi: &#8220;Ch\u00fang ta l\u00e0 nh\u1eefng h\u1ea1t gi\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gieo b\u1edfi b\u00e0n tay c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u1ec3 n\u1edf hoa n\u01a1i ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng v\u00e0 gieo th\u00eam nhi\u1ec1u h\u1ea1t gi\u1ed1ng cho v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u1ee7a Ng\u00e0i.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e2u chuy\u1ec7n m\u1edbi n\u00e0y n\u00e2ng cao n\u1ed7i \u0111au (n\u1ed7i th\u1ed1ng kh\u1ed5 kh\u00f4ng ngu\u00f4i c\u1ee7a Phao-l\u00f4 cho Y-s\u01a1-ra-\u00ean) m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb m\u1eafc k\u1eb9t trong \u0111\u00f3. S\u1ef1 k\u1ebft th\u00fac c\u1ee7a than kh\u00f3c l\u00e0 s\u1ee9 m\u1ea1ng.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>K\u1ebft Lu\u1eadn: L\u1eddi T\u00f4n Vinh m\u00e0 C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng C\u1ea7n<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"\">Phao-l\u00f4 k\u1ebft th\u00fac R\u00f4-ma 11 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eb1ng m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c m\u00e0 b\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1eddi t\u00f4n vinh: &#8220;\u00d4i, s\u00e2u nhi\u1ec7m thay l\u00e0 s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3, kh\u00f4n ngoan v\u00e0 tri th\u1ee9c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi!&#8230; V\u00ec m\u1ecdi v\u1eadt \u0111\u1ec1u t\u1eeb Ng\u00e0i, qua Ng\u00e0i v\u00e0 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 Ng\u00e0i. Nguy\u1ec7n s\u1ef1 vinh hi\u1ec3n thu\u1ed9c v\u1ec1 Ng\u00e0i \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi! A-men&#8221; (11:33, 36). Tr\u01b0\u1edbc khi H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec cho Ch\u00faa, ta ph\u1ea3i im l\u1eb7ng tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Ng\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">Sai l\u1ea7m c\u1ee7a c\u1ea3 m\u00f4 th\u1ee9c L\u01b0u \u0110\u00e0y l\u1ea9n s\u1ef1 c\u00e1m d\u1ed7 b\u1ea3o t\u1ed3n v\u0103n h\u00f3a l\u00e0 ngh\u0129 r\u1eb1ng ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00f4ng qua n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh\u2014d\u00f9 l\u00e0 b\u1eb1ng c\u00e1ch b\u1ea3o t\u1ed3n truy\u1ec1n th\u1ed1ng hay b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u1eadp k\u1ebf ho\u1ea1ch chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c. To\u00e0n b\u1ed9 l\u1eadp lu\u1eadn c\u1ee7a Phao-l\u00f4 t\u1eeb R\u00f4-ma 9-11 \u0111\u00e3 ph\u00e1 h\u1ee7y s\u1ef1 t\u1ef1 tin \u0111\u00f3. Ch\u00fang ta l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e1nh \u00f4-li-ve d\u1ea1i. Ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p g\u00ec c\u1ea3. \u0110\u1ea5ng Christ, g\u1ed1c r\u1ec5, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ch\u00fang ta. \u0110\u1ecba v\u1ecb c\u1ee7a ch\u00fang ta ho\u00e0n to\u00e0n ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ee9c tin v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t c\u1ee7a Ng\u00e0i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00e0o di s\u1ea3n, t\u00ednh x\u00e1c th\u1ef1c v\u0103n h\u00f3a, hay th\u00e0nh t\u00edch t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">\u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi khuy\u00ean \u0111\u1ec3 th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng. \u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 gi\u1ea3i tho\u00e1t cho s\u1ee9 m\u1ea1ng. Khi b\u1ea3n s\u1eafc v\u00e0 s\u1ef1 an to\u00e0n \u0111\u1eb7t n\u1ec1n t\u1ea3ng duy nh\u1ea5t n\u01a1i \u0110\u1ea5ng Christ, H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do \u0111\u1ec3 li\u1ec1u b\u1ecf m\u1ecdi th\u1ee9 cho Tin L\u00e0nh. C\u01a1 \u0110\u1ed1c nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e1m v\u00edu tuy\u1ec7t v\u1ecdng v\u00e0o ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a v\u00ec b\u1ea3n s\u1eafc c\u1ee7a ch\u00fang ta kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111e d\u1ecda\u2014\u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u00e3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m n\u00f3. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eedi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o tr\u1ebb t\u1ed1t nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u01b0\u01a1ng lai ch\u00fang ta kh\u00f4ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng\u2014\u0110\u1ea5ng Christ b\u1ea3o \u0111\u1ea3m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3n nh\u1eadn s\u1ef1 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c v\u00e0 c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 xuy\u00ean v\u0103n h\u00f3a v\u00ec di s\u1ea3n c\u1ee7a ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a ch\u00fang ta\u2014\u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a ch\u00fang ta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">C\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a M\u1ee5c V\u1ee5 Ti\u1ebfng Anh Midway v\u00e0 h\u1ed9i th\u00e1nh&nbsp; Redemption Point ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 l\u00fd thuy\u1ebft. Th\u00f4ng qua xung \u0111\u1ed9t v\u00e0 th\u00e0nh l\u1eadp h\u1ed9i th\u00e1nh, th\u00f4ng qua s\u1ef1 tham gia truy\u1ec1n gi\u00e1o v\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c b\u1ea5t ng\u1edd (c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu n\u00f3i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t gia nh\u1eadp m\u1ed9t H\u1ed9i Th\u00e1nh ti\u1ebfng Anh), m\u1ed9t ni\u1ec1m x\u00e1c t\u00edn truy\u1ec1n gi\u00e1o \u0111\u00e3 sinh hoa k\u1ebft tr\u00e1i: m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c, li\u00ean th\u1ebf h\u1ec7, sai ph\u00e1i truy\u1ec1n gi\u00e1o, v\u1eeba t\u00f4n vinh di s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1eeba t\u1eeb ch\u1ed1i s\u1ef1 gi\u1edbi h\u1ea1n b\u1edfi n\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">N\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau ng\u00e0y di t\u1ea3n, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ly h\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam \u0111ang \u0111\u1ee9ng \u1edf m\u1ed9t ng\u01b0\u1ee1ng c\u1eeda. Ph\u00eda sau ch\u00fang ta l\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f2n, s\u1ef1 quan ph\u00f2ng, v\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea3o t\u1ed3n\u2014m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao. Tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft ch\u00fang ta l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi m\u1eddi g\u1ecdi v\u00e0o m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u1edbn lao h\u01a1n: \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1p v\u00e0o kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i M\u1ef9 m\u00e0 v\u00e0o s\u1ee9 m\u1ea1ng to\u00e0n c\u1ea7u c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n t\u1eeb vi\u1ec7c ti\u1ebfc th\u01b0\u01a1ng nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 m\u1ea5t sang vi\u1ec7c ban cho nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 ng\u1eebng b\u00e1m v\u00edu v\u00e0o Si-\u00f4n v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u00e2y d\u1ef1ng An-ti-\u1ed1t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">S\u1ef1 m\u1ea7u nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf ra: L\u00f2ng Th\u01b0\u01a1ng X\u00f3t \u0110\u00e3 \u0110\u01b0\u1ee3c Ban Ra! (R\u00f4-ma 11:25-32). B\u00e2y gi\u1edd ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi: Li\u1ec7u H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 c\u00f9ng d\u00e2ng l\u1eddi t\u00f4n vinh kh\u00f4ng? Li\u1ec7u ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, \u0110\u1ea5ng m\u00e0 s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u00e3 th\u00e1p nh\u1eefng nh\u00e1nh d\u1ea1i v\u00e0o gia \u0111\u00ecnh Ng\u00e0i, v\u00e0 li\u1ec7u ch\u00fang ta c\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1nh Linh sai \u0111i, t\u00f4n cao \u0110\u1ea5ng Christ, v\u00e0 th\u1ea5m nhu\u1ea7n s\u1ee9 m\u1ea1ng m\u00e0 Ng\u00e0i \u0111ang k\u00eau g\u1ecdi ch\u00fang ta tr\u1edf th\u00e0nh kh\u00f4ng?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">N\u0103m H\u00e2n H\u1ec9 \u0111ang ch\u1edd \u0111\u1ee3i c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"\">(Nh\u1eefng ghi ch\u00fa chi ti\u1ebfc c\u1ee7a b\u00e0i tham lu\u1eadn n\u00e0y [^1 &#8211; ^63] n\u1eb3m d\u01b0\u1edbi <a href=\"https:\/\/bit.ly\/zion2antioch\">nguy\u00ean b\u1ea3n ti\u1ebfng Anh<\/a>)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Suy T\u01b0 L\u1ea1i V\u1ec1 C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng Qua R\u00f4-ma 9\u201311 T\u00e1c gi\u1ea3: H\u1ed3 C\u01a1-Nghi\u1ec7p, H\u1ed9i Th\u00e1nh Redemption PointB\u00e0i tham lu\u1eadn tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ea1i H\u1ed9i Th\u1ea3o Th\u1ea7n H\u1ecdc Tin L\u00e0nh V\u1ec1 C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng L\u1ea7n Th\u1ee9 Nh\u1ea5tMidway City, California, ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11 n\u0103m 2025 T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c K\u1ef7 ni\u1ec7m 50 n\u0103m con d\u00e2n Ch\u00faa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":225839,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"nf_dc_page":"","_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[106],"tags":[],"class_list":["post-225851","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-romans-vi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t - Redemption Point<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t - Redemption Point\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Suy T\u01b0 L\u1ea1i V\u1ec1 C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng Qua R\u00f4-ma 9\u201311 T\u00e1c gi\u1ea3: H\u1ed3 C\u01a1-Nghi\u1ec7p, H\u1ed9i Th\u00e1nh Redemption PointB\u00e0i tham lu\u1eadn tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ea1i H\u1ed9i Th\u1ea3o Th\u1ea7n H\u1ecdc Tin L\u00e0nh V\u1ec1 C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng L\u1ea7n Th\u1ee9 Nh\u1ea5tMidway City, California, ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11 n\u0103m 2025 T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c K\u1ef7 ni\u1ec7m 50 n\u0103m con d\u00e2n Ch\u00faa [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Redemption Point\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/RedemptionPointChurch\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-07T22:11:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-10T15:45:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Instagram-Post-Grieving-Zion-Embracing-Antioch.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pastor Bumble\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pastor Bumble\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"56 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot\"},\"author\":{\"name\":\"Pastor Bumble\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5add385654d4d302ee7b0f1e2201f41a\"},\"headline\":\"Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t\",\"datePublished\":\"2025-11-07T22:11:16+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-10T15:45:44+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot\"},\"wordCount\":19561,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/Instagram-Post-Grieving-Zion-Embracing-Antioch.png\",\"articleSection\":[\"Romans\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot\",\"name\":\"Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t - Redemption Point\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/Instagram-Post-Grieving-Zion-Embracing-Antioch.png\",\"datePublished\":\"2025-11-07T22:11:16+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-10T15:45:44+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/Instagram-Post-Grieving-Zion-Embracing-Antioch.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/Instagram-Post-Grieving-Zion-Embracing-Antioch.png\",\"width\":1080,\"height\":1350},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/vi\\\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/\",\"name\":\"RP-rebuild\",\"description\":\"The Gospel Changes Everything\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/#organization\",\"name\":\"Redemption Point\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/02\\\/Untitled-design.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/02\\\/Untitled-design.png\",\"width\":967,\"height\":300,\"caption\":\"Redemption Point\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/RedemptionPointChurch\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5add385654d4d302ee7b0f1e2201f41a\",\"name\":\"Pastor Bumble\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/c6242ca38bf0e8247546597d2d18d30ad7ddf18d3ef6939f28cdd26276bc4eee?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/c6242ca38bf0e8247546597d2d18d30ad7ddf18d3ef6939f28cdd26276bc4eee?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/c6242ca38bf0e8247546597d2d18d30ad7ddf18d3ef6939f28cdd26276bc4eee?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Pastor Bumble\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/vayhub.us\\\/rdpt22\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t - Redemption Point","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t - Redemption Point","og_description":"Suy T\u01b0 L\u1ea1i V\u1ec1 C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng Qua R\u00f4-ma 9\u201311 T\u00e1c gi\u1ea3: H\u1ed3 C\u01a1-Nghi\u1ec7p, H\u1ed9i Th\u00e1nh Redemption PointB\u00e0i tham lu\u1eadn tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ea1i H\u1ed9i Th\u1ea3o Th\u1ea7n H\u1ecdc Tin L\u00e0nh V\u1ec1 C\u1ed9ng \u0110\u1ed3ng Ly H\u01b0\u01a1ng L\u1ea7n Th\u1ee9 Nh\u1ea5tMidway City, California, ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11 n\u0103m 2025 T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c K\u1ef7 ni\u1ec7m 50 n\u0103m con d\u00e2n Ch\u00faa [&hellip;]","og_url":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot","og_site_name":"Redemption Point","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/RedemptionPointChurch","article_published_time":"2025-11-07T22:11:16+00:00","article_modified_time":"2025-11-10T15:45:44+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":1350,"url":"http:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Instagram-Post-Grieving-Zion-Embracing-Antioch.png","type":"image\/png"}],"author":"Pastor Bumble","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Pastor Bumble","Est. reading time":"56 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot"},"author":{"name":"Pastor Bumble","@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/#\/schema\/person\/5add385654d4d302ee7b0f1e2201f41a"},"headline":"Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t","datePublished":"2025-11-07T22:11:16+00:00","dateModified":"2025-11-10T15:45:44+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot"},"wordCount":19561,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Instagram-Post-Grieving-Zion-Embracing-Antioch.png","articleSection":["Romans"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot","url":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot","name":"Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t - Redemption Point","isPartOf":{"@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Instagram-Post-Grieving-Zion-Embracing-Antioch.png","datePublished":"2025-11-07T22:11:16+00:00","dateModified":"2025-11-10T15:45:44+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#primaryimage","url":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Instagram-Post-Grieving-Zion-Embracing-Antioch.png","contentUrl":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Instagram-Post-Grieving-Zion-Embracing-Antioch.png","width":1080,"height":1350},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/vi\/tiec-thuong-si-on-chao-don-an-ti-ot#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ti\u1ebfc Th\u01b0\u01a1ng Si-\u00f4n, Ch\u00e0o \u0110\u00f3n An-ti-\u1ed1t"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/#website","url":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/","name":"RP-rebuild","description":"The Gospel Changes Everything","publisher":{"@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/#organization","name":"Redemption Point","url":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Untitled-design.png","contentUrl":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/Untitled-design.png","width":967,"height":300,"caption":"Redemption Point"},"image":{"@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/RedemptionPointChurch"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/#\/schema\/person\/5add385654d4d302ee7b0f1e2201f41a","name":"Pastor Bumble","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c6242ca38bf0e8247546597d2d18d30ad7ddf18d3ef6939f28cdd26276bc4eee?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c6242ca38bf0e8247546597d2d18d30ad7ddf18d3ef6939f28cdd26276bc4eee?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c6242ca38bf0e8247546597d2d18d30ad7ddf18d3ef6939f28cdd26276bc4eee?s=96&d=mm&r=g","caption":"Pastor Bumble"},"sameAs":["https:\/\/vayhub.us\/rdpt22"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=225851"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225851\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":225878,"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225851\/revisions\/225878"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/media\/225839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=225851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=225851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vayhub.us\/rdpt22\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=225851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}